Aslan ile Fare masalı

Mısır Mitolojisinde Aslan ile Fare Masalı

Mısır papirüsündeki Aslan ile Fare masalının en bilinen versiyonu, Demotik yazı ile yazılmış bir papirüste (yaklaşık MÖ 1. yüzyıl – MS 2. yüzyıl arası, Ptolemaios veya Roma dönemi Mısır'ı) yer alır.

P.Leiden I.384 Papirüsü

Bu hikâye, "Güneş Gözü Efsanesi" (Myth of the Solar Eye / Mythus vom Sonnenauge) adlı daha uzun bir mitolojik metnin içine gömülü bir örnek/illüstrasyon olarak anlatılır. Papirüsün en önemli kopyalarından biri P.Leiden I.384 olarak bilinir.

Bu versiyon, klasik Ezop masalından belirgin şekilde farklıdır çünkü hikâye insan-insan dışı zalimlik teması üzerine kuruludur ve aslanın fareyi bağışlaması insana karşı öfke bağlamında gerçekleşir.

Papirüsteki Hikâyenin Özeti

(Modern Çevirilere Dayalı En Yakın Rekonstrüksiyon)

Bir aslan, insanı hiç tanımamaktadır veya insanla daha önce karşılaşmamıştır. Yolda giderken insanın diğer hayvanlara karşı zalimliğini görür: Hayvanları avlar, köleleştirir, sömürür. Bu yüzden aslan öfkelenir ve insanı avlamak / cezalandırmak için yola çıkar.

Yürürken ayağının altına küçük bir fare gelir, fare aslanın pençesinin altına girer veya üstünden geçer. Aslan fareyi ezmek / öldürmek üzereyken fare yalvarır (yaklaşık şu anlamda):

"Beni öldürme efendim! Ben küçüğüm, seni doyurmam. Ama eğer beni bağışlarsan, bir gün sana büyük bir iyilik yapabilirim, hayatını kurtarabilirim." Aslan buna güler ("Sen mi bana yardım edeceksin?") ama fare çok küçük olduğu için onu yemekte anlam görmez ve serbest bırakır.

Daha sonra aslan insanların kurduğu bir tuzağa / ağa düşer (avcı ağı veya insan tuzağı).

Fare gelir, dişleriyle ağı kemirir, ipleri keser ve aslanı kurtarır. Böylece aslan anlar ki küçük de olsa her canlı faydalı olabilir ve fareye minnettar kalır.

Papirüste vurgulanan ahlak dersi

• İnsanın zalimliği ve sömürüsü eleştirilir.

• Küçük bir varlığın bile büyük bir iyilik yapabileceği gösterilir.

• İyilik yapan iyilik bulur; küçümseme yanlış olur.

  
  

Bu hikâye muhtemelen Yunan kaynaklarından (Ezop öncesi veya erken Ezop geleneklerinden) Mısır'a uyarlanmış veya Naucratis gibi Yunan kolonileri üzerinden yayılmıştır. Mısır versiyonu daha çok insan-merkezli eleştiri içerir ve aslanı "insana karşı adalet arayan" bir figür haline getirir.