Dinamit ve AN dinamit

Tarihsel olarak bakıldığında, Alfred Nobel amonyum nitratın patlayıcılardaki potansiyelini fark eden ve bunu ticari başarıya dönüştüren ilk kişilerden biridir. Nobel'in 1867'de patentini aldığı ilk dinamit, bugün "Dynamite No.1" olarak bilinen formüldü ve yaklaşık:

• %75 nitrogliserin

• %25 kieselguhr (diatomit toprağı)

içeriyordu. Bu ilk dinamitlerde amonyum nitrat bulunmuyordu. Ancak Nobel kısa süre sonra kieselguhrun patlama gücüne katkı sağlamadığını fark etti. Bunun üzerine daha aktif bileşenler kullanmaya başladı.

Nobel’s fabrikası tarafından üretimiş dinamitler , Nobel Müzesi, Stockholm Kaynak: https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/alfrednobelfounderprize

"Extra Dynamites" (Ekstra Dinamitler)

Bu süreçte amonyum nitrat içeren yeni dinamit türleri geliştirdi. Britannica'ya göre Nobel, 1870'lerden itibaren bileşiminde %20–60 oranında amonyum nitrat bulunan "Extra Dynamites" (Ekstra Dinamitler) adı verilen ürünleri ticari olarak başarıyla üretti.

Amonyum Nitratlı Dinamitlerin Avantajları

Nobel'in amonyum nitrat katkılı dinamitleri:

• Daha ucuzdu,

• Daha güvenliydi,

• Nitrogliserin miktarı daha düşüktü,

• Darbe ve sürtünmeye karşı daha az hassastı.

Bu nedenle madencilik ve tünel açma çalışmalarında hızla yaygınlaştılar.

"Ammonia Dynamite" Dönemi

19.yüzyılın sonlarından itibaren patlayıcı sanayisinde "Ammonia Dynamite" (Amonyak Dinamiti) adı verilen yeni bir sınıf ortaya çıktı. Bu ürünlerde nitrogliserinin bir bölümü amonyum nitratla değiştiriliyordu. Böylece maliyet düşerken güvenlik artıyordu.

ANFO ile Bağlantısı

Patlayıcı mühendisliği açısından ilginç olan nokta şudur: ANFO'nun atası sayılabilecek teknolojik yaklaşım aslında Nobel'in amonyum nitratlı dinamitlerinde görülür.

Nobel'in amacı:

Nitrogliserin gibi pahalı ve hassas bir enerji kaynağını, ucuz bir oksitleyici olan amonyum nitratla desteklemekti.

20.yüzyılın ortalarında ise sektör ters yönde evrildi. Nitrogliserin büyük ölçüde terk edildi. Amonyum nitrat ana bileşen haline geldi. Yakıt olarak fuel-oil (mazot) kullanıldı.

Böylece 1950'lerde ANFO doğdu.

Tarihsel Bir Ayrıntı

1867 yılında İsveçli kimyagerler Ohlsson ve Norrbin amonyum nitratın patlayıcılarda kullanımına ilişkin patentler almıştı. Daha sonra Nobel bu patent haklarını satın alarak kendi dinamit formüllerinde kullandı. Bu nedenle amonyum nitratlı dinamitlerin endüstriyel yaygınlaşmasında Nobel'in rolü oldukça büyüktür.

Kısacası, Nobel'in ilk dinamiti amonyum nitrat içermiyordu; ancak Nobel daha sonra amonyum nitrat katkılı dinamitler ve jelatin dinamitler geliştirerek modern amonyum nitrat bazlı patlayıcıların öncülerinden biri oldu. Bu teknoloji hattı daha sonra amatol, ammonia dynamite, slurry patlayıcılar, emülsiyon patlayıcılar ve nihayet ANFO'ya kadar uzanmıştır.