Dispensasyonalizm ne demektir?

Dispensasyonalizm (Dispensationalism), özellikle Protestan Hristiyan teolojisinde ortaya çıkan bir kutsal kitap yorumlama öğretisidir. Bu görüşe göre Tanrı, insanlık tarihini farklı dönemlere (dispensasyonlara) ayırarak yönetmiştir. Her dönemde Tanrı’nın insanlardan beklentileri ve insanlarla kurduğu ilişki biçimi farklıdır.

Dispensasyonalizm Nedir?

Dispensasyonalizm, İncil’i yorumlarken tarihi Tanrı’nın farklı yönetim dönemleri şeklinde ele alan bir teolojik sistemdir. Bu görüşe göre insanlık tarihi belirli çağlara ayrılır ve her çağda Tanrı insanlara farklı bir sorumluluk yükler.

Bu öğretinin modern biçimi özellikle John Nelson Darby tarafından 19. yüzyılda sistematik hale getirilmiştir. Daha sonra Amerika’da Cyrus I. Scofield tarafından hazırlanan Scofield Reference Bible sayesinde geniş kitlelere yayılmıştır.

Dispensasyonalizme Göre Tarihin Dönemleri

Bu öğretiye göre Tanrı’nın insanlarla ilişkisinin değiştiği birkaç ana dönem vardır. Teologlara göre sayıları değişebilse de genellikle 7 dönem kabul edilir:

• Masumiyet Dönemi

Book of Genesis’te anlatılan Garden of Eden dönemidir.

İnsanlar günah işlemeden önceki dönem.

• Vicdan Dönemi

İnsanların kendi vicdanlarına göre hareket ettiği dönem.

• İnsan Yönetimi Dönemi

Tufandan sonra insanların toplumsal düzen kurduğu dönem.

• Vaad Dönemi

Tanrı’nın Abraham ve soyuna verdiği vaatlerle başlayan dönem.

• Yasa Dönemi

Moses aracılığıyla verilen ilahi yasaların geçerli olduğu dönem.

• Lütuf Dönemi (Kilise Çağı)

Jesus Christ’ın gelişinden sonra başlayan ve günümüzde devam ettiği kabul edilen dönem.

• Krallık Dönemi (Bin Yıllık Egemenlik)

Mesih’in dünyaya geri döneceği ve bin yıl hüküm süreceği dönem. Bu fikir Book of Revelation’daki yorumlara dayanır.

Dispensasyonalizmin Temel Özellikleri

Bu teolojik yaklaşımın bazı temel prensipleri vardır:

• Kutsal Kitabın kelimesi kelimesine yorumlanması

• İsrail ile Kilise’nin farklı rollerinin olduğu görüşü

• Mesih’in ikinci gelişine güçlü vurgu yapılması

• Kıyamet ve ahir zaman yorumlarının önemli olması

Bu nedenle dispensasyonalizm, özellikle evanjelik ve fundamentalist Hristiyan gruplar arasında oldukça yaygındır.

Günümüzde Dispensasyonalizm

Bu öğretinin etkisi özellikle Amerika’daki evanjelik çevrelerde görülür. Modern popüler kültürde bile kıyamet ve Mesih’in dönüşü temaları bu görüşten etkilenmiştir.

Örneğin Left Behind roman serisi ve bazı televizyon programları dispensasyonalist kıyamet yorumlarını popüler hale getirmiştir.

Kısaca: Dispensasyonalizm, insanlık tarihini Tanrı’nın farklı yönetim dönemlerine ayıran ve özellikle İncil’deki ahir zaman kehanetlerini bu çerçevede yorumlayan bir Hristiyan teoloji anlayışıdır.