Ehriman? Erlikhan?

Ehriman (temsili)

Ehriman ve Erlikhan

Zerdüştlük inancına göre kötülüğü temsil eden Ehriman'ın, Türk yaratılış destanındaki Erlik Hanla kişilik ve eylem olarak benziyor olmadı bir tesadüf müdür?

Ahura Mazda

Ahura Mazda, Zerdüştlükte iyiliğin ruhudur, ışığın saf özüdür. Kötülüğün ruhu Ehriman'dır ve karanlığı temsil eder.

İyilik de kötülük de saf iyilik olan Tanrı Ahura Mazda'dan doğar. Zerdüşt inancı saf iyilik ve ışık olarak Ahura Mazda'yı kabul etse de Ahura Mazda kendi bünyesinde kötülüğü de barındırır. Hayır ve şer Tanrı Ahura Mazda'dandır.

Erlik Han (temsili)

Türk mitolojisinde de Tanrı Kayrahan iyilik, Erlikhan kötülüğü temsil eder. Diğer birçok inanç sisteminde olduğu gibi Türk inancın da düalist bir inanç algısı vardır. Eski Türk inancı ahenkçi düalist yer ve gök inancıdır.

Toplumların iletişim ve etkileşimi, geleneklerin ve inançların aktarılması, aynen benimsenmesi veya kültür içinde yoğrulup yeniden tanımlanması sonucu, dünya mitolojilerinde hayatı ve evreni anlamlaştırmaya yönelik bir çok algı benzerlik gösterebilmektedir.

Kaynaklar

Zerdüştlükteki Ehriman (Angra Mainyu/Ahriman) ve Türk mitolojisindeki Erlik Han figürlerini karşılaştırmalı veya ayrı ayrı incelemek için yararlanabileceğiniz güvenilir çevrimiçi kaynaklar:

Ehriman (Angra Mainyu) Kaynakları

• Encyclopaedia Britannica – Angra Mainyu (Ahriman)

• Encyclopaedia Iranica – Ahriman

• World History Encyclopedia – Ahriman

• Zarathushtrian Assembly – What is Angra Mainyu (Ahriman)?

• Avesta.org

• Sacred Texts – Avesta Collection

• Iran Chamber Society – Zoroastrianism Resources

• Stanford Encyclopedia of Philosophy – Zoroastrianism

  
  

Ehriman, Zerdüşt kozmolojisinde Ahura Mazda'nın karşıtı olan yıkıcı ve karanlık güç olarak tanımlanır; zamanla farklı Zerdüşt ekollerinde farklı şekillerde yorumlanmıştır.

Erlik Han Kaynakları

• Encyclopaedia Britannica – Erlik

• DergiPark – Türk Mitolojisinin Yer Altı Kötücüsü Erlik Han

• DergiPark – Türk Mitolojisinin Yer Altı Kötücüsü Erlik Han (İngilizce Özet)

• Hittites.info – Turkic and Central Asian Mythology Resources

• Internet Sacred Text Archive – Altaic Traditions

• Türk Dil Kurumu – Türk Mitolojisi Bibliyografyaları

• Journal of Philosophy, Religious and Cultural Studies – Erlik Khan Study

  
  

Erlik Han, özellikle Altay Türklerinin mitolojik geleneğinde yeraltı dünyasının hükümdarı ve ölümle ilişkilendirilen güçlü bir varlıktır. Bazı yaratılış anlatılarında Ülgen'in karşıtı olarak görünse de, Zerdüştlükteki mutlak kötülük anlayışıyla tamamen özdeş değildir.

Karşılaştırmalı Çalışmalar İçin

• Encyclopaedia Britannica – Dualism (Düalizm)

• Internet Encyclopedia of Philosophy – Dualism in Religion

• Oxford Reference – Erlik ve Ahriman Maddeleri

• JSTOR

• Academia.edu

• Google Scholar

  
  

Akademik çalışma için özellikle Encyclopaedia Iranica, Britannica, Avesta.org, DergiPark'taki Erlik Han makalesi ve Google Scholar/JSTOR üzerinden erişilebilen karşılaştırmalı dinler tarihi çalışmaları en yararlı başlangıç kaynaklarıdır.