Fentanil
- Murat Durdu
- 6 gün önce
- 1 dakikada okunur
Fentanil (Fentanyl), çok güçlü bir sentetik opioid ağrı kesicidir.
Temel Özellikleri
Keşfi: 1950'lerin sonunda Belçika'da Janssen Pharmaceutica tarafından sentezlendi (Paul Janssen).
Güç karşılaştırması:
Morfinden yaklaşık 80–100 kat,
Eroinden yaklaşık 50 kat,
Meperidinden (Pethidine) ise 500 kata yakın daha güçlüdür.
Tamamen laboratuvar ortamında üretilir (doğal afyondan türetilmez).
Tıbbi Kullanım Alanları
Ameliyatlarda ve anestezi sırasında (damar içi enjeksiyon – ampul formu),
Şiddetli kanser ağrıları ve kronik ağrı durumlarında (transdermal flaster / yama formu),
Postoperatif (ameliyat sonrası) ağrı kontrolü.
Türkiye'de genellikle 0,05 mg/ml ampul ve çeşitli dozda flaster şeklinde bulunur.
Doktor kontrolünde ve reçeteyle kullanıldığında çok etkili bir analjeziktir.
Tehlikeleri ve Yan Etkileri
En kritik tehlike solunum depresyonudur, yani nefes alma yavaşlar veya durur. Bu etki çok küçük doz aşımında bile ölümcül olabilir.
Diğer yaygın etkiler:
Aşırı sersemlik / sedasyon,
Bulantı-kusma,
Kabızlık,
Kas rijiditesi (özellikle yüksek dozda göğüs duvarı kasılması),
Bağımlılık potansiyeli çok yüksektir.
Sokak / Yasa Dışı Kullanımı
"Apaçi", "Çinli Kız", "Dans Ateşi", "TNT", "Jackpot" gibi isimlerle satılıyor. Genellikle eroin veya kokaine karıştırılarak ya da sahte hap (örneğin sahte oksikodon) şeklinde piyasaya sürülüyor.
ABD'de son 10 yılda en büyük aşırı doz ölüm nedeni haline geldi (yılda on binlerce ölüm fentanile bağlanıyor).
Türkiye'de henüz ABD seviyesinde bir salgın olmasa da son yıllarda giderek artan bir risk olarak konuşuluyor.
Tıpta çok değerli bir ilaçtır ama doz aşımı riski inanılmaz yüksektir. Sokakta satılan fentanil neredeyse her zaman ölümcül dozaj hatası içerir.
Fentanil Türkiyeye Ulaştı
Yorumlar