Gaz Sızıntısı

Hindistan'ın Bhopal kentinde meydana gelen endüstriyel kaza, tarihin en büyük endüstriyel felaketi olarak kabul edilen Bhopal Gaz Felaketidir (Bhopal Disaster). Bu olay, 2-3 Aralık 1984 gecesi yaşanmıştır.

Bhopal Kimyasal Madde Fabrikası

Ne Oldu?

Union Carbide India Limited (UCIL) adlı Amerikan şirketi Union Carbide'ın yan kuruluşuna ait pestisit (tarım ilacı) fabrikasında, methyl isocyanate (MIC) adlı son derece zehirli gazın depolandığı tanklardan biri arızalandı. Yaklaşık 40-45 ton (bazı kaynaklarda 27 ton olarak geçer) MIC gazı atmosfere sızdı.

Olayın ana nedenleri?

• Depolama tankına suyun yanlışlıkla karışması (temizlik sırasında vana arızası nedeniyle).

• Soğutma sistemi devre dışı bırakılmıştı.

• Gazı nötralize eden scrubber (temizleme) sistemi kapalıydı.

• Alev yakma (flare) sistemi çalışmıyordu.

• Yetersiz bakım, personel azaltılması ve güvenlik prosedürlerindeki ihlaller.

Gece yarısından sonra gaz bulutu, fabrikanın yakınındaki yoğun nüfuslu gecekondu mahallelerine yayıldı. İnsanlar uykuda yakalandı; gaz gözleri, boğazı ve akciğerleri yakarak boğulma benzeri etkiler yarattı. Sokaklar cesetlerle doldu; insanlar, hayvanlar ve kuşlar toplu halde öldü.

Ölüm ve Yaralanma Bilgileri

Ölüm ve yaralanma rakamları kaynaklara göre değişir, çünkü resmi rakamlar düşük tutulurken sivil toplum ve mağdur örgütleri daha yüksek sayılar verir:

Anında / İlk günlerde ölümler — Resmi: ~2.259–3.800 kişi. Diğer tahminler: 8.000–10.000 kişi (ilk 72 saat içinde).

Toplam ölüm sayısı (felaketin uzun vadeli etkileriyle birlikte), Resmi / hükümet rakamları; 3.787–6.000 civarı (bazı kaynaklarda 15.000’e kadar). Amnesty International, BM uzmanları ve mağdur örgütleri; 22.000+ (hatta 25.000’e yakın) kişi gaz maruziyeti nedeniyle ölmüştür.

Yaralanan / Etkilenen kişi sayısı

Resmi (2006 hükümet beyanı): Yaklaşık 558.125 yaralı (bunların ~38.000’i geçici kısmi, ~3.900’ü kalıcı ağır engelli). Genel kabul gören tahmin: 500.000–570.000+ kişi zehirli gazdan etkilendi. Hayatta kalanlarda kronik solunum hastalıkları, körlük/katarakt, nörolojik sorunlar, kanser, doğum kusurları (üç nesildir devam ediyor) ve kalıcı sakatlıklar görülüyor.

Bu felaket, dünyanın en kötü endüstriyel kazası olarak kabul edilir ve etkileri hâlâ devam etmektedir (toprak ve yeraltı suyu kirliliği nedeniyle yeni nesiller etkileniyor).

Union Carbide (şimdi Dow Chemical’a ait) yeterli tazminat ödemediği ve sorumluların yargılanmadığı için 40 yıl sonra bile adalet arayışı sürüyor.

Kısaca Bhopal, güvenlik ihmalleri ve kurumsal sorumsuzluğun trajik bir örneğidir.