Hindi neden "Hindi"
Güncelleme tarihi: 26 Tem
Hindi Kuşuna Neden "Hindi" Denir? İngilizcede Neden "Turkey" Olarak Adlandırılır?
Hindi kuşunun farklı dillerde aldığı isimler, biyolojik özelliklerinden çok keşifler çağının coğrafi yanılgılarını ve uluslararası ticaret ağlarını yansıtır. İlginç olan ise Türkçede kuşun "Hindistan" ile, İngilizcede ise "Türkiye" ile ilişkilendirilmesidir. Oysa yabani hindi (Meleagris gallopavo), tamamen Kuzey Amerika'ya özgü bir kuştur.
Hindi kuşuna neden "hindi" denir?
Hindi kuşuna Türkçede "hindi" denmesinin nedeni, Amerika'nın keşfedildiği dönemde buranın uzun süre Hindistan sanılmasıdır. Kuzey Amerika kökenli olan bu kuş, Avrupa'ya "Hint tavuğu" olarak tanıtılmış ve bu isim birçok dile yayılmıştır. İngilizcede ise kuş, Osmanlı üzerinden yürütülen ticaret nedeniyle "turkey" adını almıştır.
Türkçede "Hindi" Adı Nereden Geliyor?
Türkçedeki "hindi" kelimesi, "Hindistan'dan gelen" anlamını taşır. Ancak bu isimlendirme, kuşun gerçek kökenini değil, 15. ve 16. yüzyıllardaki coğrafi yanılgıları yansıtır.
Kristof Kolomb, 1492 yılında Amerika kıtasına ulaştığında burayı Doğu Hint Adaları sanmıştı. Bu yanlış algı nedeniyle Amerika'dan Avrupa'ya getirilen birçok bitki ve hayvan "Hint" ile ilişkilendirildi. Hindi kuşu da bunlardan biri oldu.
Bu nedenle birçok dilde kuşun adı Hindistan'a gönderme yapar:
Fransızca: dinde (eski adı poule d'Inde – "Hint tavuğu")
Lehçe: indyk
Katalanca: gall dindi
İbranice: tarnegol hodu (Hint tavuğu)
Ermenice: hntkahav (Hint tavuğu)
Türkçedeki "hindi" sözcüğünün de bu Avrupa adlandırma geleneğinden etkilenerek dile geçtiği kabul edilir. Kelimenin daha eski kökeni ise Farsçadaki hindī ("Hintli") sözcüğüne, onun da Sanskritçe Sindhu köküne kadar uzanır.
İngilizcede Neden "Turkey" Deniyor?
İngilizcede hindi kuşunun adı olan "turkey", doğrudan Osmanlı İmparatorluğu ile bağlantılıdır.
16.yüzyılda İngiltere'nin Akdeniz ticaretinin önemli bölümü, Osmanlı İmparatorluğu ile ticaret yapan Levant Company (Levant Şirketi) tüccarları aracılığıyla yürütülüyordu. Bu tüccarlar İngiltere'de Turkey Merchants (Türk Tüccarları) olarak tanınıyordu.
O dönemde İngilizler, Osmanlı ticaret ağları üzerinden gelen birçok egzotik ürünü "Turkey" sıfatıyla adlandırıyordu. Kuzey Amerika kökenli hindi kuşu da Avrupa'ya bu ticaret ağları sayesinde ulaştığı için başlangıçta:
Turkey Cock
Turkey Hen
şeklinde adlandırıldı. Zamanla "cock" ve "hen" sözcükleri kullanılmaz oldu ve yalnızca turkey adı kaldı.
Beç Tavuğu ile Karışıklık
İngilizcedeki isimlendirmeyi etkileyen bir diğer unsur ise beç tavuğu (guineafowl) olmuştur.
Amerikan hindisi Avrupa'ya ulaşmadan önce İngilizler, Afrika kökenli beç tavuğunu Osmanlı tüccarları aracılığıyla tanıyor ve bu kuşa da zaman zaman Turkey-cock diyordu.
Amerika'dan gelen yeni ve iri kümes hayvanı, görünüş bakımından beç tavuğunu andırdığı için mevcut isim yeni türe aktarılmış olabilir. Dil tarihçileri, "turkey" adının yaygınlaşmasında bu karışıklığın da etkili olduğunu düşünmektedir.
İlginç Bir Dil Paradoksu
Hindi kuşunun isimleri dünya dillerinde ilginç bir coğrafi paradoks oluşturur:
Dil | Adı | Atıf Yapılan Yer |
Türkçe | Hindi | Hindistan |
İngilizce | Turkey | Türkiye |
Fransızca | Dinde | Hindistan |
Lehçe | Indyk | Hindistan |
Rusça | Индюк (Indyuk) | Hindistan |
Portekizce | Peru | Peru |
Arapça | ديك رومي (Dīk Rūmī) | Rum/Türkiye (Anadolu) |
Görüldüğü gibi dünyanın farklı bölgeleri, aynı kuşun başka bir ülkeden geldiğini varsayarak ona isim vermiştir.
Gerçek Kökeni Neresi?
Modern zoolojiye göre evcil hindinin atası olan yabani hindi (Meleagris gallopavo), yalnızca Kuzey Amerika'ya özgüdür.
Aztekler bu kuşu Avrupalılardan çok önce evcilleştirmişti. İspanyol kâşifler 16. yüzyılda hindiyi Avrupa'ya götürdü ve kısa sürede kıtanın en önemli kümes hayvanlarından biri hâline geldi. Ancak kuş Avrupa'ya ulaştığında, kökeni hakkındaki yanlış varsayımlar çoktan yerleşmişti. Bu nedenle "Hindi" ve "Turkey" gibi isimler günümüze kadar kullanılmaya devam etti.
Sonuç
Hindi kuşunun adı, biyolojiden çok tarih, ticaret ve coğrafi keşiflerin mirasını taşır. Türkçede "hindi" denmesi, Amerika'nın uzun süre Hindistan sanılmasının bir sonucudur. İngilizcede "turkey" denmesi ise Osmanlı İmparatorluğu'nun Akdeniz ticaretindeki merkezi konumu ve Levant tüccarlarının etkisiyle açıklanır. Böylece Kuzey Amerika kökenli bir kuş, farklı dillerde Hindistan, Türkiye ve hatta Peru ile ilişkilendirilen ilginç bir isim tarihine sahip olmuştur.
Anahtar Kelime
Hindi kuşuna neden hindi denir
İngilizcede turkey neden denir
turkey kelimesinin kökeni
hindi kuşunun adı
hindi kelimesinin kökeni
turkey isminin hikayesi
Osmanlı ve turkey kelimesi
Kristof Kolomb hindi
hindi kuşunun tarihi
yabani hindi
Meleagris gallopavo
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Hindi kuşu gerçekten Hindistan kökenli midir?
Hayır. Hindi kuşunun doğal yaşam alanı Kuzey Amerika'dır. İlk olarak Amerika kıtasındaki yerli halklar tarafından evcilleştirilmiştir.
2. İngilizcede hindiye neden "Turkey" denir?
Çünkü kuş İngiltere'ye büyük ölçüde Osmanlı İmparatorluğu üzerinden işleyen ticaret ağları sayesinde ulaşmıştır. İngilizler bu nedenle kuşu "Turkey Cock" olarak adlandırmış, zamanla isim yalnızca "Turkey" olarak kalmıştır.
3. Türkçede neden "Hindi" adı kullanılır?
Amerika'nın uzun süre Hindistan sanılması nedeniyle Avrupa'da kuşa "Hint tavuğu" anlamına gelen isimler verilmiştir. Türkçedeki "hindi" sözcüğü de bu adlandırma geleneğinden gelmektedir.
Kaynaklar
Resmî ve Akademik
Encyclopaedia Britannica – Turkey (bird)
Merriam-Webster Dictionary – Turkey (Etymology)
Oxford English Dictionary (OED) – Turkey (Etymology)
Online Etymology Dictionary – Turkey
Smithsonian National Zoo – Wild Turkey
National Audubon Society – Wild Turkey
Encyclopedia of Life (EOL) – Meleagris gallopavo
Integrated Taxonomic Information System (ITIS)
Yorumlar