Kayıp Keman

Roman Totenberg (1911-2012), Polonya asıllı ünlü bir Amerikalı kemancı ve pedagogdu (NPR muhabiri Nina Totenberg'in babasıdır).

Kariyeri boyunca dünya çapında konserler verdi, birçok önemli orkestrayla çaldı ve uzun yıllar eğiticilik te yaptı.

Totenberg'in başondan geçen en önemli olay, 1734 yapımı "Ames" Stradivarius kemanının çalınması ve 35 yıl sonra bulunmasıdır.

Roman Totenberg bu nadir Stradivarius kemanı 1943 yılında (yaklaşık 15.000 dolara) satın almış ve 38 yıl boyunca "müzik partneri" olarak kullanmıştı.

1980 Mayıs'ında, Massachusetts'teki Longy Müzik Okulu'nda verdiği bir konser sonrası, tebrikleri kabul ederken ofisine bıraktığı keman (ve iki antika yay) çalındı.

Totenberg, genç bir kemancı olan Philip Johnson'dan şüpheleniyordu (konserde yakınlarda görülmüştü), ancak o dönemde yeterli delil olmadığı için polis arama emri çıkaramadı ve dava açılmadı.

Johnson'ın daha sonra bu kemanla konser verdiği bile iddia edildi, ancak resmi işlem yapılmadı.

Totenberg kemanı hayatı boyunca (101 yaşına kadar) geri alamadı; yerine aynı dönemden bir Guarneri keman aldı ve repertuvarını buna göre uyarladı. Çalınma olayı onu derinden üzdü.

2015 yılında, Totenberg'in ölümünden 3 yıl sonra mucizevi şekilde keman geri bulundu.

Bir kişi (Johnson'ın eski eşinden aldığı söyleniyor) Manhattan'da bir otelde kemanı ekspertize götürdü.

Uzman Phillip Injeian, fotoğraflardan şüphelenip Stradivarius kataloglarını kontrol etti ve kayıp "Ames Stradivarius" olduğunu anladı; hemen polise/FBI'a haber verdi.

FBI'ın Sanat Suçları Ekibi müdahale etti, keman gönüllü olarak teslim edildi.

Keman Totenberg'in kızlarına (Amy, Nina ve Jill) iade edildi. Değeri o sırada milyonlarca dolara ulaşmıştı.

Keman, 35 yıl boyunca pek çalınmadığı için iyi durumdaydı ama profesyonel bakım görmemişti. Rare Violins in New York atölyesinde iki yıl süren restorasyondan sonra tekrar çalınabilir hale getirildi.

Aile, kemana koleksiyoner elinde değil, konser sahnelerinde çalınmasını istedi. İlk kez 2017'de öğrencisi Mira Wang tarafından New York'ta çalındı.

Daha sonra Juilliard öğrencisi Nathan Meltzer gibi genç virtüozlara ödünç verildi ve "Totenberg-Ames Stradivarius" olarak anılmaya başlandı.

Bu hikâye, müzik dünyasında "kayıp hazine" olarak büyük yankı uyandırdı; NPR, New York Times, FBI duyuruları ve Türk medyasında (sanattanyansimalar.com, TRT Haber gibi) bile haber oldu. Hırsızlık nedeniyle kimseye dava açılmadı, çünkü hırsız da ölmüştü ve deliller yetersizdi.

Kısaca, trajik bir kayıp ve duygusal bir buluşma öyküsü, kemancı hayattayken göremese de, keman müzikseverlere geri döndü.