Korkunç Tanrı Molek
- Murat Durdu
- 11 Şub
- 2 dakikada okunur
Moloch, Molech
Moloch (veya Molek, Molech), antik Yakın Doğu mitolojisinde ve özellikle İbranice Kutsal Kitap'ta (Tevrat/Eski Ahit) geçen bir tanrı figürüdür.
En bilinen özelliği, kendisine çocuk kurban edilmesi (özellikle canlı canlı ateşe atılarak yakılması) ritüelleriyle ilişkilendirilmesidir. Bu yüzden tarih boyunca en korkunç ve iğrenç pagan tanrılardan biri olarak anılır.
Ana Özellikleri ve Kökeni
Kenanlılar, Fenikeliler ve Ammonlular'ın tanrısı olarak geçer.İsrailoğulları'nın komşu halklarının tanrısıdır; bazı dönemlerde (özellikle Kral Süleyman, Ahaz ve Manasse zamanlarında) İsrailliler de bu tanrıya tapmış ve çocuklarını kurban etmişlerdir.
İbranice Kutsal Kitap'ta (Levililer 18:21, 20:2-5; 2. Krallar 23:10; Yeremya 32:35 gibi ayetlerde) Yahve (Tanrı) bu uygulamayı şiddetle yasaklar ve lanetler.
Adı muhtemelen İbranice melek (kral) kelimesinden gelir; utanç ifadesi olan "boshet" sesli harfleriyle birleştirilerek alaycı bir şekilde "Molek/Moloch" haline getirilmiştir olabilir.
Bazı modern akademisyenler "Moloch"un aslında bir tanrı adı değil, belirli bir kurban türü (mlk = ateşle kurban sunma ritüeli) olduğunu savunur. Yani "Moloch'a kurban etmek" aslında "ateş kurbanı sunmak" anlamına gelebilir.
Klasik Tasviri
Orta Çağ'dan itibaren (özellikle Yahudi ve Hristiyan geleneklerinde) Moloch genellikle şöyle hayal edilir:
Boğa başlı (veya buzağı başlı) bir insan vücudu
Tahtta oturan dev bir bronz/heykel
Kolları öne uzanmış, elleri açık
Heykelin içi boş ve ateş yakılıyor; çocuklar bu ellerin üzerine konup ateşe yuvarlanıyor
Bu tasvir, Fenike/Kartaca'daki çocuk kurban ritüellerinden (Tophet alanı) ve Minotaur efsanesinden esinlenmiştir.
Popüler Kültürdeki Yeri
John Milton'ın Paradise Lost eserinde cehennemdeki şeytanlardan biri olarak geçer.
Modern komplo teorilerinde, bazı gizli toplulukların veya "elitlerin" sembolü olarak kullanılır.
Allen Ginsberg'in şiirinde, "Moloch!" diye haykırdığı sanayi toplumunun devasa, insan yutan makinesi metaforu olarak karşımıza çıkar.
Scott Alexander'ın ünlü "Meditations on Moloch" yazısında, modern kapitalizm ve koordinasyon problemlerini temsil eden soyut bir "tanrı" haline gelir (herkesin istemediği ama kaçınılamayan rekabet ve fedakârlık döngüsü).
Kısaca, Moloch/Molek tarihsel olarak çocuk kurbanıyla özdeşleşmiş antik bir Kenan/Ammon tanrısıdır (veya kurban ritüelinin kişileştirilmiş hali). Günümüzde ise genellikle en karanlık, en acımasız pagan tanrı arketipi olarak hatırlanır.
Yorumlar