Miraciye

Miraciye, İslam dini ile ilgili Türk edebiyatında (özellikle Divan ve Tekke edebiyatında) Hz. Muhammed'in "Miraç" iddiasını konu alan manzum eserlere verilen genel addır. Miraç olayı, "Peygamberin Cebrail rehberliğinde Mekke'den Kudüs'e, oradan göklere yükselerek Allah'ın huzuruna çıkması ve dönmesi" şeklinde anlatılan, birçok farklı anlatımları olan bir iddiadır.

Özellikleri

Genellikle kaside veya mesnevi nazım biçiminde yazılır. Coşkulu, didaktik ve sanatlı bir üslup taşır; Kur'ân âyetleri (özellikle İsrâ ve Necm sûrelerinden) ve hadislerden alıntılar sıkça yer alır.

Miraç yolculuğunda kullanılan binekler (Burak), gök katmanları, peygamberlerle görüşme, cennet-cehennem tasvirleri gibi unsurlar detaylı işlenir.

Bazı miraciyeler bestelenerek cami ve tekkelerde özel ezgiyle okunur; bunları okuyanlara miraçhan denir.

Miraç Kandili'nde toplu okuma geleneği vardır; dinleyicilere süt, şerbet veya gül suyu ikram edilir.

Tarihî ve Edebî Yeri

Türk edebiyatında zengin bir türdür. Müstakil eserler olabileceği gibi, mevlid, siyer veya divanlardaki bölümler şeklinde de görülebilir. İran edebiyatından (Nizâmî, Attâr, Molla Câmî) etkilenmiş olsa da, Türk şairler tarafından geliştirilmiştir.

Ünlü Örnekler ve Şairler

Nâyî Osman Dede'nin (17.-18. yy) Miraciyesi: En meşhur örneklerden; hem güftesi hem bestesiyle klasikleşmiş, Miraç Kandilleri'nde okunur. Diğer önemli şairler: Abdülvasi Çelebi (ilk örneklerden), Nev'izade Atâyî, Nahîfî, Sabit, Fuzûlî (Leylâ vü Mecnûn'da miraç faslı), Necip Fazıl Kısakürek (modern dönemde "Miraç" şiiri).

Cumhuriyet döneminde: Abdullah Azmi Yaman'ın Miraciyesi.

Miraciye, dinî edebiyatın yanı sıra Türk mûsikîsi ve minyatür sanatında da (miraç minyatürleri) önemli yer tutar. Eski el yazması örnekleri, hat sanatıyla süslenmiş mushaflarda veya kitaplarda görülür.

Bu tür, tasavvufî derinlik ve Peygamber sevgisini şiirsel olarak ifade eden değerli bir mirastır.