Miranda Hakları

Miranda hakları (Miranda rights veya Miranda uyarısı olarak da bilinir), Amerika Birleşik Devletleri'nde polis tarafından gözaltına alınan veya sorgulanan şüphelilere okunan yasal haklardır. Bu haklar, Amerikan polisiye filmlerinde sıkça duyduğumuz o ünlü cümlelerle ifade edilir ve şüphelinin kendini suçlamamasını korumayı amaçlar.

Miranda Haklarının Kökeni

1966 yılında ABD Yüksek Mahkemesi'nin Miranda v. Arizona davasında verdiği karardan doğmuştur. Davanın kahramanı Ernesto Miranda, 1963'te bir kadını kaçırma ve tecavüz suçlamasıyla tutuklanmış, sorguda suçunu itiraf etmiş ancak polis ona haklarını bildirmemişti. Yüksek Mahkeme, bu itirafın geçersiz olduğuna hükmetmiş ve polislerin şüphelilere belirli hakları önceden bildirme zorunluluğu getirmiştir. Bu karar, Anayasa'nın 5. (kendini suçlamama hakkı) ve 6. (avukat hakkı) maddelerine dayanır.

Standart Miranda Uyarısı (Türkçe çevirisiyle)

Polis genellikle şu şekilde okur:

• Sessiz kalma hakkına sahipsiniz. (You have the right to remain silent.)

• Söylediğiniz her şey mahkemede aleyhinize delil olarak kullanılabilir. (Anything you say can and will be used against you in a court of law.)

• Avukat bulundurma hakkına sahipsiniz; sorgu sırasında avukatınız yanınızda olabilir. (You have the right to an attorney and to have an attorney present during questioning.)

• Eğer avukat tutacak paranız yoksa, size ücretsiz bir avukat atanacaktır. (If you cannot afford an attorney, one will be provided for you.)

Sonra genellikle: "Bu hakları anladınız mı?" diye sorulur.

Bu haklar okunmadan alınan ifadeler mahkemede geçersiz sayılabilir (bazı istisnalar hariç).

Türkiye'deki Karşılığı

Türkiye'de benzer haklar susma hakkı olarak Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) düzenlenir. Şüpheliye ifade vermeden önce hakları bildirilir ve susması suçluluğuna delil sayılmaz. Ancak tam "Miranda uyarısı" gibi standart bir okuma zorunluluğu yoktur; daha çok yazılı tutanakta belirtilir.

Kısaca, Miranda hakları modern ceza adaletinin temel taşlarından biri olup, şüphelilerin zorla ifade vermesini önler ve birçok ülkede benzer uygulamalara ilham vermiştir.