Piroteknik Ürünlerin Çalışma Mekanizmaları
- Murat Durdu
- 20 Şub
- 1 dakikada okunur
Piroteknik ürünler normal olarak;
- Bir sürtünmeli veya iğne vuruşlu olarak çalışan başlatıcı,
- Gecikme elemanı,
- Ara kimyasal madde,
- Başlatıcı kimyasal madde,
- Ana dolgu maddesi
gibi bileşiklerin özelliklerine ve ürünlerin tasarımına göre değişen parçalardan oluşmaktadır.
Bu aksamlardan oluşan piroteknik ürünler ateşleme zincirinin başındaki piroteknik maddeye uygulanan harici bir enerji kaynağı ile kimyasal reaksiyona başlamaktadır.
Piroteknik maddenin reaksiyonu için gereken enerji; genellikle içinde hassas patlayıcı madde bulunan küçük bir kaba;
- Uygulanan darbe,
- Kap içinde elektrik enerjisi ile oluşturulan ısı ya da,
- Sürtünme kuvveti
uygulamak suretiyle sağlanmaktadır. Sonuçta üretilen alev ve parlayan partiküller genellikle ateşleme sürecinin başlangıcı olup, sonuçta piroteknik bir ürünün ısı, ışık, ses, duman gibi asıl etkisini oluşturan ana dolgu maddesi ateşlenmektedir.
Türkiye’de piyasada bulunan “torpil”, “kız kaçıran”, “çatlayan top”, “havai fişek” gibi oyun ve eğlence amaçlı üretilmiş piroteknik ürünlerin oldukça basit tasarımlara sahip oldukları gözlemlenmiş olup, genellikle ateşleme zincirinin başındaki piroteknik maddenin bir alev kaynağı ile tutuşturulması suretiyle fonksiyon göstermektedirler.
Örneğin “çatapat” adı verilen ürün, bir şerit kağıt üzerine yerleştirilmiş muhtelif sayıda bir miktar kimyasal maddeden oluşmakta olup bu madde sert bir zemine sürtüldüğünde ateşlenmekte ve küçük patlamalar oluşmaktadır. Silindirik karton veya plastik muhafaza şeklinde “torpil” olarak adlandırılan diğer bir ürün ise bu muhafazaya irtibatlı fitilin ateşlenmesi suretiyle ateşlenmekte ve patlayarak ses efekti üretmektedir.
Yorumlar