Pösteki saymak!
Pösteki Saymak Ne Demek?
"Pösteki saymak", Türkçede sonuç vermeyecek, gereksiz, boş ve anlamsız bir işle vakit geçirmek anlamında kullanılan bir deyimdir.
Genellikle bir kişinin faydasız ayrıntılarla uğraştığını veya bitmesi mümkün olmayan bir işe gereğinden fazla zaman harcadığını anlatmak için kullanılır.
"Pösteki", koyun ya da keçi derisinin yünüyle birlikte tabaklanmış hâline verilen isimdir. Binlerce tüyden oluşan bir pöstekinin üzerindeki kılları tek tek saymaya çalışmak neredeyse imkânsız olduğundan, deyim de bu zorlu ve anlamsız uğraştan doğmuştur.
Deyimin Kökeni
"Pösteki saymak" deyiminin kökeni hakkında halk arasında yaygın olarak anlatılan bir rivayet bulunmaktadır. Bu rivayete göre, eski dönemlerde akıl sağlığını sınamak amacıyla bazı kişilere bir koyun postu verilerek üzerindeki tüyleri saymaları istenirmiş.
Anlatıya göre:
Akıl sağlığı yerinde olmayan kişiler bu imkânsız görevi gerçekten yapmaya çalışırmış.
Sağduyulu kişiler ise bunun mümkün olmadığını söyleyerek böyle bir uğraşın anlamsız olduğunu ifade edermiş.
Bu hikâye zamanla "pösteki saymak" deyiminin ortaya çıkışını açıklayan bir anlatıya dönüşmüştür. Ancak bu rivayeti doğrulayan tarihî veya akademik bir kaynak bulunmamaktadır. Dil bilimciler, bu öyküyü kesin bir etimolojik açıklamadan ziyade halk arasında aktarılan bir anlatı olarak değerlendirmektedir.
Günümüzde Kullanımı
Günümüzde "pösteki saymak" deyimi, sonuç vermeyeceği açık olan işlerle gereksiz yere uğraşan kişiler için kullanılır. Özellikle "deli pösteki sayar gibi" ifadesi, bir kimsenin önemsiz ayrıntılar içinde kaybolduğunu veya boş yere emek harcadığını anlatan güçlü bir benzetmedir.
Örnek Cümleler
"Saatlerdir aynı konuyu tartışıyoruz; resmen pösteki sayıyoruz."
"Deli pösteki sayar gibi en küçük ayrıntıyla uğraşıyor."
"Bu hesapların sonu gelmez, boşuna pösteki sayma."
Bu kullanım, Türkçede verimsiz emek, anlamsız uğraş ve sonuçsuz çaba kavramlarını ifade eden en yaygın deyimlerden biri olarak yaşamaya devam etmektedir.
Kaynaklar
Bu konu için kullanabileceğiniz güvenilir ve doğrudan ilgili çevrimiçi kaynaklar şunlardır:
Türk Dil Kurumu (TDK) – Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü
"Pösteki saymak" ve diğer deyimlerin resmî anlamlarını içerir.
Deyimin kullanımını doğrulamak için başvurulacak en güvenilir kaynaktır.
Türk Dil Kurumu (TDK) – Güncel Türkçe Sözlük
"Pösteki" kelimesinin sözlük anlamı, kökeni ve kullanımına ulaşabilirsiniz.
Eren Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü (TDK)
"Pösteki" sözcüğünün etimolojisini incelemek için yararlanılabilir.
Deyimin değil, kelimenin kökeni hakkında bilgi sağlar.
"Pösteki" kelimesinin anlamı, kökeni ve "deli pösteki sayar gibi" deyimine ilişkin kısa bilgiler içerir.
Deyimlerimiz.com – Pösteki Saymak Deyimi
Deyimin anlamı ve örnek cümleleri yer alır.
TDK tanımı esas alınarak hazırlanmış yardımcı bir kaynaktır.
Deyimlerimiz.com – Pösteki Saydırmak Deyimi
Benzer anlam taşıyan "pösteki saydırmak" deyimini açıklar.
Akademik Basılı Kaynaklar
Makalenizin kaynakçasını güçlendirmek için şu eserleri de ekleyebilirsiniz:
Türk Dil Kurumu. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü.
Hasan Eren. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Ömer Asım Aksoy. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. İnkılâp Kitabevi.
Ferit Devellioğlu. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. (Pösteki kelimesinin tarihî kullanımı için.)
mitologya.com Notu: "Delilere pösteki saydırıldığı" yönündeki hikâye, günümüzde oldukça yaygın biçimde anlatılsa da bunu doğrulayan tarihî veya akademik birincil kaynak bulunmamaktadır.
Yorumlar