Sperm Balinası
- Murat Durdu
- 13 Şub
- 2 dakikada okunur
İspermeçet balinası (İngilizce: Sperm whale, bilimsel adı: Physeter macrocephalus) okyanusların en ikonik ve etkileyici hayvanlarından biridir.
Dünyanın en büyük dişli yırtıcısı ve en derin dalış yapan memelilerinden biridir.
Fiziksel Özellikleri
Erkekler ortalama 15-18 metre (nadiren 20 metreye kadar), dişiler ise 10-12 metre civarındadır. Erkekler dişilerden %30-50 daha büyük ve 3 kat daha ağır olabilir.
Yetişkin erkekler 40-50 ton, bazen 60 tona yaklaşır.
Vücudun yaklaşık 1/3'ünü kaplayan devasa, kare şeklinde bir başı vardır. Bu başın içinde spermaceti organı denen özel bir yapı bulunur (eski zamanlarda mum ve kozmetik için kullanılan beyaz mum benzeri madde buradan gelir).
Alt çenede 18-28 adet büyük, koni şeklinde diş (her biri ~1 kg) vardır. Üst çenede dişler küçüktür ve işlevsel değildir.
Dünyadaki tüm hayvanlar arasında en büyük beyne sahiptir ve ortalama 7-9 kg (insan beyninin 5-6 katı). Ancak bu büyüklük zekâ ile doğrudan orantılı değildir; beyin yapısı derin dalış ve ekolokasyon için özelleşmiştir.
Renk: Genellikle koyu gri, bazen karın bölgesinde beyaz lekeler olur.
En İlginç Özellikleri
Derin dalış: 2.000 metreye (hatta 3.000 metreye yakın raporlar var) dalabilir, 1-2 saat su altında kalabilir. Bu dalış rekoru memeliler arasında fil foklarından sonra üçüncü sıradadır.
Hayvanlar âlemindeki en güçlü ve en yüksek sesi çıkarır, 230 desibel civarı klik sesleri (jet motorundan daha yüksek). Bu sesler ekolokasyon (yankı ile yön bulma) ve iletişim için kullanılır. Mürekkep balıklarını sersemletmek için bile kullandığı düşünülüyor.
Beslenme
Ana besini dev mürekkep balıkları (giant squid) ve diğer kafadanbacaklılardır. Günde vücut ağırlığının %3’ü kadar (~1 ton) yiyecek tüketebilir.
Sosyal yapı: Dişiler ve yavrular 10-20 bireylik gruplar (pod) halinde yaşar. Yetişkin erkekler genelde yalnız dolaşır. Anne yavrularını 10+ yıl korur ve süt verir.
Yaşam süresi: 60-70 yıl, bazı bireyler 80+ yaşına ulaşabilir.
İlginç Notlar
Adı “sperm” (sperma) İngilizcesinden gelir, çünkü başındaki spermaceti maddesi eski denizciler tarafından balinanın spermi sanılmıştı. Moby Dick romanındaki beyaz balina işte bu türden esinlenmiştir.
İnsan faaliyetleri (gemi gürültüsü, balıkçılık ağları, geçmişteki aşırı avlanma) nedeniyle savunmasız (vulnerable) kategorisindedir. Kısaca: Sperm balinası, devasa boyu, inanılmaz derin dalış yeteneği, dünyadaki en büyük beyin ve en güçlü sesiyle okyanusun en etkileyici ve gizemli yaratıklarından biridir.
Yorumlar