Tourette sendromu

Tourette sendromu (veya Tourette hastalığı), halk arasında genellikle "tik hastalığı" olarak bilinen nörolojik bir bozukluktur.

Kısaca tanımı

Çocukluk veya ergenlik döneminde başlayan, kişinin kontrol edemediği tekrarlayan ani hareketler (motor tikler) ve/veya sesler (vokal/fonik tikler) çıkarmasına neden olan bir durumdur. Bu tikler istemsizdir, yani kişi bunları bilinçli olarak yapmaz ve genellikle bir süre bastırabilir ama bastırınca daha da artabilir.

En yaygın belirtiler (tik örnekleri)

• Motor tikler (hareketle ilgili):

• Göz kırpma

• Omuz silkme

• Yüz buruşturma

• Baş sallama

• El kol oynatma

  
  

Vokal tikler (sesle ilgili):

• Boğaz temizleme

• Öksürme

• Burnunu çekme

• Ani "hıh" veya "ıh" gibi sesler

• Nadiren (çoğu kişide olmaz) küfür etme veya uygunsuz kelimeler söyleme (koprolali denir, toplumda çok abartılır ama Tourette'li kişilerin sadece küçük bir kısmında görülür)

  
  

Tikler stres, yorgunluk, heyecan gibi durumlarda artar; odaklanılan bir aktivite sırasında veya uyurken azalır.

Önemli noktalar

Genellikle 5-10 yaş arasında başlar, erkeklerde kızlara göre daha sık görülür.

Çoğu kişide ergenlik sonu veya genç yetişkinlikte tikler önemli ölçüde azalır veya kaybolur.

Zeka seviyesi normaldir, hayat süresi etkilenmez.

Sıklıkla DEHB (dikkat eksikliği hiperaktivite) veya OKB (obsesif kompulsif bozukluk) ile birlikte görülebilir.

Kesin nedeni tam bilinmiyor ama genetik faktörler + beyindeki dopamin/serotonin gibi kimyasalların dengesizliği önemli rol oynar.

Tourette sendromu tanısı için özel bir test yoktur; doktor tiklerin en az 1 yıl sürmesi, hem motor hem vokal tiklerin olması gibi kriterlere bakar.

Hafif vakalarda tedavi gerekmez, sadece açıklama ve destek yeterlidir. Şiddetli durumlarda davranışsal terapiler (özellikle CBIT - Habit Reversal Training), bazen ilaçlar veya nadir durumlarda ileri tedaviler (beyin pili gibi) kullanılabilir.

Kendinizde veya çocuğunuzda böyle tikler varsa ve günlük hayatı etkiliyorsa bir çocuk nörolojisi veya psikiyatri uzmanına danışmak en doğrusu olur. Çoğu durumda doğru yaklaşım ve destekle çok iyi yönetilebiliyor.