Trol ne demek?
"Trol" kelimesi günümüzde en çok sosyal medya ve internet kültürüyle ilişkilendirilse de kökeni çok daha eskilere dayanır. İskandinav mitolojisindeki korkutucu yaratıklardan balıkçılık terimlerine kadar uzanan bu kelime, zamanla internet ortamında insanları kasıtlı olarak kışkırtan ve tartışma çıkaran kişileri tanımlayan bir kavrama dönüşmüştür.
Trol Kelimesinin Kökeni
İskandinav Mitolojisindeki Troller
"Trol" (İngilizce: troll) kelimesinin en eski kökeni İskandinav mitolojisine dayanır. Norveç, İsveç ve Danimarka halk anlatılarında troller; dağlarda, mağaralarda veya ormanlarda yaşayan doğaüstü varlıklar olarak tasvir edilir.
Bu yaratıkların özellikleri anlatıya göre değişiklik gösterse de genel olarak şu niteliklere sahiptir:
İnsanlardan uzak yaşarlar.
Devasa veya cüce boyutlarında olabilirler.
Kaba, çirkin ve güçlüdürler.
Yolcuları korkutabilir veya kandırabilirler.
Bazı efsanelerde köprülerin altında yaşadıkları anlatılır.
Pek çok hikâyede güneş ışığına maruz kaldıklarında taşa dönüştüklerine inanılır.
İnternet ortamındaki "trol" kavramı, insanların huzurunu kaçıran ve ortalığı karıştıran bu mitolojik karakterlerle benzerlik kurularak kullanılmaya başlanmıştır.
Balıkçılıktaki "Trolling" Tekniği
İnternet trolü kavramının yaygınlaşmasında balıkçılıkta kullanılan trolling yöntemi de önemli rol oynamıştır.
Bu teknikte balıkçı, hareket hâlindeki teknenin arkasından yemli oltasını suya bırakır ve balıkların yeme takılmasını bekler. Buradaki amaç, balığı dikkatini çeken bir yemle cezbetmektir.
İnternet ortamında ise trol;
kasıtlı olarak provokatif bir mesaj paylaşır,
insanların bu mesaja tepki vermesini bekler,
oluşan tartışmadan beslenir.
Bu benzetme nedeniyle İngilizce "trolling for responses" (tepki avlamak) ifadesi zamanla internet kültürüne yerleşmiştir.
İnternet anlamındaki "troll" kullanımının, 1980'lerin sonu ve 1990'ların başında Usenet haber gruplarında yaygınlaştığı kabul edilir. Araştırmacılar, bu kullanımın hem balıkçılık teriminden hem de mitolojik trol çağrışımından beslendiğini belirtmektedir.
Sosyal Medyada Trol Ne Demektir?
Sosyal medyada trol, insanları kasıtlı olarak sinirlendirmeyi, tartışma çıkarmayı veya dikkat çekmeyi amaçlayan kişi ya da hesaplara verilen isimdir.
Her sert eleştiri yapan kişi trol değildir. Bir hesabın trol olarak değerlendirilmesi için temel amacının yapıcı tartışma yerine kışkırtıcılık ve provokasyon olması beklenir.
Sosyal Medya Trollerinin Amaçları
Troller farklı nedenlerle hareket edebilir.
Provokasyon
En yaygın amaçlardan biri insanların öfkelenmesini sağlamaktır. Bunun için yanlış bilgiler, hakaretler, alaycı ifadeler veya aşırı uç görüşler paylaşabilirler.
Dikkat Çekmek
Bazı kişiler yalnızca görünür olmak veya etkileşim almak amacıyla tartışmalı içerikler üretir.
Topluluğu Sabote Etmek
Forumlarda, oyun topluluklarında veya sosyal medya gruplarında konu dışı mesajlar paylaşarak düzeni bozmayı hedefleyebilirler.
Manipülasyon
Bazı durumlarda trol hesaplar organize biçimde çalışabilir. Siyasi propaganda, ticari çıkarlar veya belirli ideolojik görüşlerin yayılması amacıyla koordineli paylaşımlar yapabilirler. Bu tür faaliyetler zaman zaman "astroturfing" veya koordineli etki operasyonları kapsamında değerlendirilir.
Trol Davranışının Psikolojisi
Anonimlik, insanların normal hayatta sergilemeyecekleri davranışları internet ortamında göstermelerini kolaylaştırabilir. Psikolojide bu durum çevrim içi çözülme etkisi (online disinhibition effect) olarak açıklanır.
Araştırmalar, sürekli trol davranışı gösteren bazı kişilerin şu kişilik özelliklerine daha yüksek eğilim gösterebildiğini ortaya koymuştur:
narsisizm,
makyavelizm,
psikopati,
sadizm.
Bu dört özellik birlikte günümüzde Karanlık Tetrad (Dark Tetrad) olarak adlandırılır. Bununla birlikte, bu özelliklere sahip olduğu düşünülen herkesin trol davranışı sergilediği ya da her trolün bu kişilik özelliklerine sahip olduğu söylenemez. Bunlar yalnızca bazı araştırmalarda gözlenen istatistiksel ilişkilerdir.
Sonuç
Trol kelimesi, hem İskandinav mitolojisindeki huzur bozan yaratıklardan hem de balıkçılıktaki trolling tekniğinden esinlenerek internet kültürüne yerleşmiştir. Günümüzde ise sosyal medya platformlarında kasıtlı olarak tartışma çıkaran, insanları provoke eden veya yanlış bilgi yayarak etkileşim toplamaya çalışan kişi ve hesapları tanımlamak için kullanılmaktadır.
Önerilen Kaynaklar
Oxford English Dictionary – Troll (etimoloji)
Merriam-Webster Dictionary – Troll
Encyclopaedia Britannica – Norse Mythology
Claire Hardaker (2010). Trolling in Asynchronous Computer-Mediated Communication
Buckels, Trapnell & Paulhus (2014). Trolls Just Want to Have Fun
Suler, J. (2004). The Online Disinhibition Effect
Cambridge Dictionary – Troll (internet)
Yorumlar