Yılan avcısı

Yılan kartalı (Circaetus gallicus), Türkiye'de ve Türkçe konuşulan bölgelerde en çok bilinen ve "Yılan kartalı" olarak adlandırılan türdür. Bazen "Yılanlı kartal" ya da halk arasında "Yılan avcısı" da denir.

Yılan Kartalı

Temel Özellikleri

Bilimsel adı: Circaetus gallicus (Kısa parmaklı yılan kartalı)

Familya: Accipitridae (Atmaca ve kartallar familyası)

Boyu: 62–70 cm

Kanat açıklığı: 170–190 cm

Ağırlığı: 1,5–2,7 kg (dişiler erkeklerden daha iri)

Yaşam süresi: Doğada 15–20 yıl civarı

Görünüm Özellikleri

Alt kısımları genellikle açık renk (beyazımsı-bej), üst kısımları gri-kahverengi.

Baş büyük ve yuvarlak, baykuşa benzer (bu yüzden bazen “baykuş başlı kartal” da denir).

Gözleri sarı-turuncu ve çok iri.

Kanat altı deseninde karakteristik koyu bantlar ve parmak uçlarında koyu lekeler vardır.

Uçarken kanatlarını düz tutar, V şeklinde değil (bu özellik çaylaklardan ayırmada çok işe yarar).

Yılan Kartalı

Beslenme

Neredeyse tamamen yılan ve diğer sürüngenlerle beslenir (%90–95).

Özellikle kertenkele, engerek, kör yılan, diğer yılan türleri. Nadiren kurbağa, kemirgen veya büyük böcek yer.

Avını havada süzülürken tespit eder, sonra hızla dalarak yakalar. Zehirli yılanları (engerek gibi) bile rahatça avlar çünkü kalın tırnakları ve pullu bacakları sayesinde ısırığa karşı oldukça dayanıklıdır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye yılan kartalının dünya popülasyonunun önemli bir kısmına ev sahipliği yapar.

Yaz göçmeni olarak gelir (Mart-Nisan’da gelir, Eylül-Ekim’de Afrika’ya döner).

En sık görüldüğü bölgeler:

Trakya

İç Anadolu (Konya, Karaman, Niğde civarı)

Güneydoğu Anadolu

Toroslar

Hatayla, Muğla, Antalya gibi Akdeniz bölgesi

Kuru, açık ormanlık alanlar, makilikler, bozkırları sever.

Koruma Durumu

IUCN: LC (Asgari endişe) olsa da Avrupa’da popülasyonu azalmaktadır. Türkiye’de nesli tehlike altında değildir ama habitat kaybı, zehirli tarım ilaçları ve elektrik tellerine çarpma önemli tehditlerdir.

İlginç Bilgiler

Havada uzun süre hareketsizmiş gibi süzülebilir (“holy ghost” = kutsal ruh uçuşu denir Avrupa’da).

Yuvasını genellikle çam veya meşe ağaçlarına yapar, tek yumurta bırakır.

Yavruyu hem dişi hem erkek besler ama çoğunlukla erkek av getirir.

Türkiye’de halk arasında “zehirli yılanları temizlediği” için çok sevilen ve korunan bir türdür.

Türkiye’nin en karizmatik yırtıcı kuşlarından biri, gerçek bir “yılan avcısı” ve yazın gökyüzünde süzülen büyük gözlü, baykuş başlı kartaldır. Görürseniz şanslısınız demektir!