Deist misin?

Deizm Nedir?

Deizm, Tanrı'nın varlığını ve evreni yarattığını kabul eden, ancak dini kurumları, kutsal kitapları, peygamberleri, mucizeleri ve vahyi reddeden bir inanç sistemidir. Latincede "Tanrı" anlamına gelen "Deus" kelimesinden türemiştir.

Deist

Deistlere göre:

* Tanrı bir Yaratıcıdır: Evreni ve doğa yasalarını yaratan yüce bir varlık olduğuna inanılır. Bu tanrı, evreni bir saat gibi kurup çalıştırdıktan sonra ona müdahale etmez.

* Akıl ve Doğa Yoluyla Bilgi: Tanrı'ya ulaşmanın ve doğruyu bulmanın tek yolu akıl ve doğayı gözlemlemektir. Kutsal metinler veya dini dogmalar yerine, evrenin düzeni ve işleyişi Tanrı'nın varlığının kanıtı olarak görülür.

* Vahiy ve Peygamberlik Yoktur: Tanrı'nın insanlara doğrudan bir mesaj (vahiy) göndermediği ve peygamberler aracılığıyla iletişim kurmadığı düşünülür. Bu nedenle kutsal kitaplar, dini ritüeller ve ibadetler deistler için geçerli değildir.

* Mucizeler Reddedilir: Doğa yasalarını çiğneyen mucizelerin varlığına inanılmaz. Evren, Tanrı'nın belirlediği değişmez yasalar çerçevesinde işler.

* Cennet, Cehennem ve Ahiret Belirsizdir: Bazı deistler ahiret inancını tamamen reddederken, bazıları bu konuda kesin bir yargıda bulunmaz veya kişisel ahlakın sonuçlarına göre farklı yorumlar getirebilir.

Özetle, deizm, Tanrı'ya inanıp, dine inanmamak olarak özetlenebilir.

Üç Semavi Dinde (İslam, Hristiyanlık, Yahudilik) Deist Denilince Ne Anlaşılmalıdır?

Deizm, genel itibarıyla semavi dinlerin temel prensipleriyle çelişir. Dolayısıyla, semavi dinler açısından bir "deist" olmak, o dinin temel inançlarından sapma veya o dinin dışına çıkma anlamına gelir.

İslam'da Deist

İslam inancına göre, Allah hem yaratıcıdır hem de yarattığı evrene ve insanlara sürekli müdahale eder. Peygamberler (Hz. Adem'den Hz. Muhammed'e kadar), kutsal kitaplar (Tevrat, Zebur, İncil, Kur'an), vahiy, melekler, cinler, cennet, cehennem, kader ve ahiret gibi inanç esasları İslam'ın vazgeçilmezleridir.

Bir kişi kendini deist olarak tanımlıyorsa:

* Allah'ın varlığını kabul eder, ancak Kur'an'ı ilahi bir vahiy olarak görmez.

* Hz. Muhammed'in peygamberliğini reddeder.

* İslam'ın ibadetlerini (namaz, oruç, zekat, hac) ve şeriat hükümlerini gerekli görmez.

* Mucizelere inanmaz.

* Cennet ve cehennem gibi ahiret inançlarına şüpheyle yaklaşır veya reddeder.

Bu durum, İslam inancının temel direklerinden uzaklaşmak anlamına gelir. İslam'da, Allah'ın varlığına inanmak yeterli değildir; aynı zamanda peygamberlerine, kitaplarına, meleklerine, ahiret gününe ve kadere de iman etmek şarttır. Dolayısıyla, İslam terminolojisinde deist bir kişi, Müslüman olarak kabul edilmez.

Hristiyanlık'ta Deist

Hristiyanlık da, Allah'ın (Tanrı'nın) aktif olarak evrene ve insanlara müdahale ettiğine inanan bir dindir. İsa Mesih'in Tanrı'nın oğlu olduğu, çarmıha gerilerek günahları affettiği, dirilişi, Kutsal Ruh'un varlığı, kutsal kitap İncil, kilise ve sakramentler Hristiyan inancının merkezindedir.

Bir kişi kendini deist olarak tanımlıyorsa:

* Tanrı'nın varlığını kabul eder, ancak İncil'in ilahi vahyini ve İsa'nın ilahi kimliğini reddeder.

* Kilisenin otoritesini ve sakramentlerini tanımaz.

* Mucizelere ve azizlere inanmaz.

* Günah ve kurtuluş kavramlarına Hristiyanlık'taki gibi bir anlam yüklemez.

Hristiyanlık'ta, İsa Mesih'e iman, günahların affedilmesi ve kurtuluş için temeldir. Deizm ise bu merkezi inançları dışarıda bırakır. Bu nedenle, Hristiyanlık'ta deist bir kişi, Hristiyan olarak kabul edilmez.

Yahudilik'te Deist

Yahudilik, Tanrı'nın (Yehova'nın) İbrahim, Musa ve diğer peygamberler aracılığıyla İsrail halkıyla ahitler yaptığına, Tevrat'ı (Tora) vahyettiğine ve Yahudi şeriatının (halaha) Tanrı tarafından verildiğine inanan bir dindir. Tanrı'nın seçilmiş halkıyla ilişkisi, emirleri ve mucizeleri Yahudi inancının temelidir.

Bir kişi kendini deist olarak tanımlıyorsa:

* Tanrı'nın varlığını kabul eder, ancak Tevrat'ın ilahi kökenini ve Musa'nın peygamberliğini reddeder.

* Yahudi şeriatına (koşer kuralları, Şabat yasaları vb.) uyma zorunluluğunu kabul etmez.

* Sinagogları ve hahamların otoritesini tanımaz.

* Tanrı'nın İsrail halkıyla yaptığı ahitlere ve mucizelere inanmaz.

Yahudilik'te, Tanrı'nın halkıyla aktif bir ilişkisi ve tarih boyunca müdahaleleri merkezi bir rol oynar. Deizm ise bu müdahale ve özel ilişkiyi reddettiği için, Yahudilik'te deist bir kişi, Yahudi inancının dışına çıkmış kabul edilir.

Sonuç olarak, semavi dinler için deizm, o dinlerin temel doktrinlerine aykırı bir duruştur. Her ne kadar deistler bir yaratıcıya inansa da, bu yaratıcının evrene müdahale etmediği, vahiy göndermediği ve dinler kurmadığı inancı, semavi dinlerin özünü oluşturan peygamberlik, kutsal kitaplar, ilahi müdahale ve ahiret gibi kavramları ortadan kaldırır.

Türkiye'de "deist" denilince yukarıdaki bilgilerden farklı olarak, Allah'a, Rasulüne ve vahiye inanan ancak "ehli sünnet" denilen inanç ve uygulamalara inanmayanlar da akla gelmektedir.