Yılan başlı balık

Snakehead balığı (bilimsel adıyla Channidae familyası, en çok Channa cinsi), yılan başlı balık veya yılanbaş olarak bilinen, agresif ve hava soluyabilen tatlı su yırtıcı balık türüdür.

Northern snakehead balığı

Aslen Afrika ve Asya'ya (özellikle Çin, Rusya, Kore, Güneydoğu Asya) özgüdür, ancak bazı türleri (özellikle Northern snakehead - Channa argus) ABD, Kanada ve diğer yerlerde işgalci (invasive-invaziv)tür olarak büyük sorun yaratır.

Northern snakehead

Temel Özellikleri

Vücut yapısı

Uzun, silindirik, yılanı andıran başı nedeniyle "snakehead" adı alır. Büyük ağız, keskin köpek dişi benzeri dişler, uzun sırt ve anal yüzgeçleri vardır (dorsal ve anal kuyruk, omurgasız, diken yok).

Boyut

Türüne göre değişir; küçük türler 20-30 cm, dev türler (giant snakehead - Channa micropeltes) 1.5 metre (150 cm) uzunluğa ve 20+ kg'a ulaşır. Northern snakehead genellikle 85-100 cm ve 8-19 kg civarı olur.

Renk

Genellikle kahverengi-siyah tonlar, koyu lekeler veya benekler, bazı türlerde parlak mavi, turuncu veya kırmızı desenler (örneğin peacock snakehead veya ocellated snakehead'te göz benzeri lekeler).

En çarpıcı özelliği

Hava soluma yeteneği. Suprabranchial organ (ilkel labirent organı) sayesinde sudan çıkıp kısa mesafelerde karada "yürüyebilir" veya günlerce sudan uzak kalabilir. Düşük oksijenli, bataklık/sığ sularda hayatta kalır.

Yaşam Alanı ve Davranış

Tatlı su

Nehirler, göller, bataklıklar, kanallar, pirinç tarlaları, durgun sular. Çamur tabanlı, bitkili, düşük oksijenli ortamları sever.

Yırtıcı

Balık, kurbağa, yengeç, böcek, küçük memeliler, kuşlar hatta yavrularını yer. Agresif avcıdır; yumurtalarını korurken insanlara bile saldırabilir (özellikle giant snakehead).

Üreme

Dişiler yılda birden fazla kez (bazen 2-5) yumurta bırakır; 50.000'e kadar yumurta taşıyabilir. Ebeveynler yavruları korur.

Popüler Türler

Northern snakehead (Channa argus): En bilinen invaziv tür – Çin, Rusya, Kore kökenli. ABD'de "Frankenfish" diye anılır, ekosisteme zarar verir.

Channa micropeltes

Giant snakehead (Channa micropeltes): En büyük tür, Güneydoğu Asya'da popüler yemek balığı.

Diğer: Dwarf snakehead (Channa gachua – küçük, akvaryumda tutulur), bullseye snakehead, peacock snakehead gibi renkli türler.

İlginç ve Sorunlu Yönleri

İşgalci etki

ABD'de (Potomac Nehri, Chesapeake Körfezi, Florida, New York, Missouri gibi yerlerde) yerel balık popülasyonlarını yok eder, rekabet eder. Yasaklanmıştır; yakalanırsa öldürülmesi teşvik edilir (bazı eyaletlerde "Chesapeake Channa" diye yeniden adlandırıldı, yemek için teşvik ediliyor).

Chesapeake Channa

Yemek olarak, Asya'da lezzetli kabul edilir (kızartma, çorba, ızgara). ABD'de de artık "yemek balığı" olarak avlanır, etleri beyaz, lezzetli ve dikeni azdır.

Bazı küçük türler (dwarf, peacock) popüler akvaryum balığıdır ama büyük türler agresif ve devleşir.

Yılanbaş balığı (Snakehead), doğanın en dayanıklı ve tehlikeli yırtıcılarından biridir ve hava solur, karada yürür, her şeyi yer ve işgalci bir tür olarak ekosistemleri altüst eder! Türkiye'de doğal olarak yok ama akvaryum kaçakları risk yaratabilir.