Şizoid

Murat Durdu
27 Şub
2 dakikada okunur

Şizoid Kişilik Bozukluğu

Şizoid Kişilik Bozukluğu (Schizoid Personality Disorder), DSM-5'te A kümesi (eksantrik / garip küme) kişilik bozuklukları arasında yer alan bir durumdur.

En temel özelliği, sosyal ilişkilerden ve yakınlıktan gönüllü olarak uzak durma, duygusal ifadede aşırı kısıtlılık ve genel olarak duygusal soğukluk / kayıtsızlıktır.

Bu kişiler genellikle yalnızlığı tercih eder, başkalarıyla derin bağ kurmaz ve bu durumdan rahatsızlık duymazlar. Şizofreni ile karıştırılmamalıdır; şizoid kişilerde psikotik belirtiler (halüsinasyon, sanrı vb.) yoktur, gerçeklikten kopma olmaz.

DSM-5 Tanı Kriterleri

(En az 4 tanesi erken erişkinlikten itibaren sürmeli)

Aile üyeleri dahil yakın ilişkilere girmekten hoşlanmama ve bunu istememe.
Yalnız olabileceği etkinlikleri tercih etme (sosyal etkinliklere ilgi yok).
Bir başkasıyla cinsel yakınlaşmaya ilgi duymama ya da çok az ilgi duyma.
Çok az etkinlikten haz alma ya da hiç haz almama (anhedoni).
Yakın arkadaşı ya da sırdaşı olmaması (birinci derece akrabalar hariç).
Dışarıdan gelen övgü ve yergilere aldırmama (duygusal tepkisizlik).
Duygusal olarak soğuk, kopuk ya da tekdüze duygulanım (duyguları göstermeme veya sınırlı gösterme).

Şizoid Belirtileri

(Günlük Hayatta Nasıl Görünür?)

Sosyal ortamlardan kaçınma, partilere / toplanmalara katılmama.
Duygularını çok az belli etme (neşeli, üzgün, öfkeli halleri bile donuk).
Empati kurmada zorluk (ama kötü niyetli değiller, sadece ilgisizler).
Cinsellik ve romantik ilişkilere kayıtsızlık (çoğu zaman aseksüel gibi yaşarlar).
Zengin iç dünya (fantezi kurma eğilimi olabilir ama paylaşmazlar).
İş hayatında genellikle tek başına yapılabilen işleri tercih ederler (yazılım, araştırma, gece nöbeti vb.).
Başkalarının beklentilerine karşı duyarsız; eleştiri veya iltifat onları etkilemez.

Şizoid'in Muhtemel Nedenleri

Genetik yatkınlık (şizofreni spektrumu ile genetik bağlantı var).
Erken çocuklukta duygusal ihmal veya aşırı mesafeli ebeveynlik.
Beyindeki dopamin sistemi ve sosyal ödül mekanizmalarındaki farklılıklar.

Tedavi

Şizoid kişilik bozukluğunda tedavi arayışı genellikle düşüktür çünkü kişi bu durumdan acı çekmez (ego-syntonic bir bozukluktur). Başvuru genelde eşlik eden depresyon, anksiyete veya iş kaybı gibi ikincil sorunlar yüzündendir.

Psikoterapi en etkili yöntemdir: destekleyici psikoterapi veya psikodinamik terapi (ilişki kurma becerisini yavaş yavaş geliştirmek).

Bilişsel-davranışçı terapi (BDT) sınırlı fayda sağlar çünkü motivasyon düşüktür.

İlaç tedavisi doğrudan şizoid için yoktur. Ancak eşlik eden depresyon için antidepresan, anksiyete için düşük doz anksiyolitik veya antipsikotik (nadiren).

Tedavide en büyük zorluk terapiye devam etmeme eğilimidir, terapist bile "yakın" gelince rahatsız olurlar.

Şizoid kişiler yalnızlıktan mutlu olan, duygusal olarak mesafeli, toplumdan kopuk yaşayan bireylerdir. Bu bir "hastalık"tan ziyade aşırı içe dönük kişilik yapısı olarak görülebilir. Çoğu zaman tedavi istemezler ve hayatlarını bu şekilde idame ettirirler.

Şizotipal kişilik bozukluğu ile karıştırmayın (şizotipalde tuhaf inançlar, paranoid düşünceler, garip algılar vardır; şizoidde bunlar yoktur).