Brüksel Expo 1958

İlk büyük dünya fuarı

Brüksel Expo 1958 (tam adı: Exposition universelle et internationale de Bruxelles veya kısaca Expo 58), II. Dünya Savaşı'ndan sonra düzenlenen ilk büyük dünya fuarı olarak tarihe geçti. 17 Nisan - 19 Ekim 1958 tarihleri arasında Brüksel'de, Heysel/Heizel Yaylası'nda gerçekleştirildi.

Fuar Teması, "Bilan du monde, pour un monde plus humain" ; "Dünya Değerlendirmesi, Daha İnsani Bir Dünya İçin" (İngilizce: "A World View: A New Humanism")

Savaş sonrası dönemde bilimsel ve teknik ilerlemeye büyük inanç vardı; atom enerjisinin barışçıl kullanımı ön plandaydı.

Süre: 6 ay (17 Nisan – 19 Ekim 1958)

Ziyaretçi sayısı: Yaklaşık 41,5 milyon kişi (bazı kaynaklarda 42 milyona yakın rakam geçer)

O dönemde Paris 1900'den sonraki en çok ziyaretçi çeken ikinci dünya fuarı oldu.

Katılımcı ülke sayısı: 40'tan fazla ülke (45'in üzerinde ulusal pavilyon) + Belçika ve Belçika Kongo'su pavilyonları

Alan: Yaklaşık 200 hektar (2 km²)

Atomium Heykeli

Atomium heykeli

En Önemli Sembolü Atomium heykelidir. Expo 58'in tartışmasız ikonu Atomium'dur.

Demir kristalinin bir birim hücresinin 165 milyar kat büyütülmüş hali heykel olarak yapılmıştır. 9 küre (her biri 18 m çapında) ve bunları bağlayan 20 tüpden oluşmaktadır. Yüksekliği 102 metredir. Tasarımcısı, mühendis André Waterkeyn ve mimarları André ve Jean Polak'tır.

Başlangıçta sadece fuar süresince kalması düşünülmüştü ama büyük beğeni görünce kalıcı hale getirildi Bugün Brüksel'in (ve Belçika'nın) en tanınmış simgelerinden biridir ve yılda 600.000'den fazla ziyaretçi çeker.

Öne Çıkan Pavilyonlar

• ABD Pavilyonu → Çok modern ve geniş, renkli televizyon stüdyosu, bilgisayar gösterileri ve moda şovları vardı

• Sovyetler Birliği Pavilyonu → Soğuk Savaş rekabetinin sembolü; ilk nükleer buz kırıcı Lenin'in modeli, çeşitli otomobiller (Volga, Chaika vs.)

• Philips Pavilyonu → Le Corbusier tasarımı, Edgar Varèse'nin öncü elektronik müziği "Poème électronique" ile multimedya gösterisi (çok büyük ilgi gördü)

Etkisi ve Mirası

Expo 58, Belçika'da büyük bir modernleşme dalgası başlattı: Brüksel'e yeni otoyollar, Zaventem Havalimanı'nın gelişimi gibi etkileri oldu. "58 stili" denen futuristik tasarım anlayışı moda, mimari ve grafik tasarımda etkili oldu. Atomium dışında bazı pavilyonlar kalıcı hale geldi (Centenary Palace → günümüz fuar merkezi vs.)

Kısacası Expo 58, savaş sonrası Avrupa'nın "geleceğe umutla bakışı"nın en güzel ve en ikonik temsilcilerinden biri olarak hatırlanır. Bugün hâlâ Atomium'u ziyaret eden milyonlarca insan, 1958'deki o iyimser ruhu biraz olsun hissedebiliyor.

İnsan Hayvanat Bahçesi

Brüksel Expo 58'de (1958 Dünya Fuarı) Belçika Kongo'su (Belgian Congo) pavyonunda Afrikalılar (özellikle Kongolular) bir tür "insan sergisi" olarak gösterilmiştir. Ancak bu durum, yaygın olarak dolaşan bazı abartılı anlatımlardan biraz farklıdır. Belçika, o dönemde hâlâ Kongo'yu sömürge olarak yönetiyordu (1960'ta bağımsız olacaktı).

Belgian Congo Pavyonu

Fuarda Belçika Kongo pavilyonunun bir bölümü "village indigène" (yerli köyü) adıyla düzenlendi. Bu alanda 598 Kongolu (273 erkek, 128 kadın, 197 çocuk – toplam 183 aile) getirildi. Bu kişiler, **saman kulübelerden oluşan rekonstrüksiyon bir "Afrika köyü"**nde, geleneksel kıyafetlerle (çoğu şehirli ve eğitimli "évolués" yani "gelişmiş" olarak görülen kişiler olmasına rağmen "ilkel" gösterilerek) el sanatları, dokuma gibi günlük işler yaparak sergilendiler. Ziyaretçiler bu köyü bambu çit veya benzeri bir sınır arkasından izliyor, bazen çok aşağılayıcı ve ırkçı davranışlar sergiliyordu (muz atma, alay etme, çocuklara dokunma gibi). Ünlü fotoğraflarda beyaz ziyaretçilerin çocuklara muz uzattığı sahneler tam da bu bölüme aittir.

İnsan Hayvanat Bahçesi

Kafes Var mıydı?

Kelimenin tam anlamıyla hayvanat bahçesi gibi demir kafes yoktu. İnsanlar fiziksel olarak kilitli değildi; gönüllü olarak katıldıkları söyleniyordu (ancak sömürge yönetimi altında "gönüllü" kavramı tartışmalıdır). Ama pratikte bir "insan hayvanat bahçesi" (human zoo) olarak nitelendirilir çünkü insanlar "ilkel" ve "egzotik" olarak sergileniyordu. Ziyaretçiler onları hayvanat bahçesindeki hayvanlar gibi izliyordu. Silahlı muhafızlar iletişimlerini kısıtlıyordu.

Bu tür sergiler 19. yüzyıl ve erken 20. yüzyılda yaygındı (örneğin 1897 Tervuren'de gerçek bir "human zoo" vardı ve 7 kişi ölmüştü).

Sonuç ve Tepkiler

Sergi Temmuz ortasında Kongoluların protestosu üzerine erken kapatıldı. Katılımcılar aşağılanmadan şikayet etti, bazıları eve dönmek istedi. Bir bebek (Juste Bonaventure Langa, 8 aylık) fuar sırasında öldü ve Tervuren mezarlığında gömülü. Bu olay, Belçika'da sömürgecilik karşıtı tartışmaları hızlandırdı ve Kongo'nun 1960 bağımsızlığına giden yolda önemli bir rol oynadı.

1958 Belçika Fuar

Afrikalılar (Kongolular) fuarda "köy" adı altında sergilendi ve bu günümüz standartlarında açıkça ırkçı ve insanlık dışı bir uygulamaydı. Ama klasik anlamda "kafeste hayvan gibi" tutulmuyorlardı; daha çok "egzotik köy sergisi" kisvesi altında aşağılayıcı bir gösteriydi.

Bu, Expo 58'in parlak Atomium ve modernizm imajının arkasındaki karanlık yüzü olarak tarihe geçti.