Cadaloz Karı Başlığı
- Murat Durdu
- 4 Şub
- 2 dakikada okunur
Scold's Bridle, Azar Dizgini, Dedikoducu Kadının Dizgini, Kadın Dizgini
Scold's Bridle (Türkçe'de genellikle "Azar Dizgini", "Cadaloz Karı Başlığı", "Dedikoducu Kadının Dizgini" veya "Kadın Dizgini" olarak çevrilir), 16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar (özellikle 16.-18. yüzyıllarda yoğun) İngiltere, İskoçya ve bazı Avrupa bölgelerinde kullanılan acımasız bir cezalandırma ve utandırma aracıydı.
Kullanım Amacı
Temel amacı kadınların konuşmasını tamamen engellemek ve onları kamusal alanda utandırmaktı.
Kavgacı, dedikoducu, sürekli söylenen, kocasına veya komşularına karşı "fazla konuşan", asi veya "kamu düzenini bozan" olarak görülen kadınlar (çoğunlukla alt sınıftan) Scold olarak adlandırılırdı.
Dönemin toplumsal normu kapsamında kadınların sessiz, itaatkâr ve "yerinde" konuşması beklenirdi. Fazla konuşmak, kocaya itaatsizlik veya toplumsal huzursuzluk olarak görülürdü.
İki ana işlevi vardı:
Konuşmayı fiziksel olarak imkânsız hale getirmek.
Kişiyi halka teşhir ederek utandırmak ve caydırmak (mirror punishment / ayna cezası).
Bazen kocaların talebi üzerine bile uygulanırdı. Nadiren erkeklere (genellikle küfürbaz veya mahkûmlara) da kullanılmış olsa da neredeyse tamamen kadınlara özgüydü.
Nasıl Bir Araçtı?
Demirden yapılmış bir kafes / maske benzeri çerçeve şeklinde başı tamamen sarar, arkada kilitlenirdi.
Ağız kısmında demir bir plaka / bit (at dizgini gibi) bulunur:
Bu plaka dilin üzerine bastırılır veya dili kaldırıp damağa yapıştırır.
Birçok versiyonda dilin üzerine sivri uç / diken eklenirdi böylece konuşma veya dil hareketi durumunda dil yaralanır, kanardı.
Bazı modellerde yüzü kısmen örten maske şeklinde olur, bazen hayvan figürleri (domuz burnu vs.) eklenerek daha fazla aşağılama yapılırdı.
Takıldıktan sonra kadın genellikle zincirle veya yularla sokaklarda gezdirilir, kalabalığın alayına maruz bırakılırdı. Bu sırada aşırı salya akması, ağız yorgunluğu, kanama, diş kırılması gibi yan etkiler çok yaygındı.
Tarihsel Bağlam ve Kullanım Süresi
İlk kayıt: İskoçya'da 1567 (bazı kaynaklarda cadılara karşı kullanıldığı belirtilir).
En yaygın olduğu yerler, İskoçya, Kuzey İngiltere (Lancashire, Yorkshire vs.), bazı kolonilerdi.
Resmi bir yasa ile zorunlu değildi; yerel mahkemeler (kirk sessions, barony courts), kasaba konseyleri veya kilise tarafından uygulanırdı.
19. yüzyıl başlarında yasaklandı ama 1856'ya kadar (Bolton-le-Moors örneği) bazı yerlerde kullanıldığı kaydedilmiştir.
Müzelerde hâlâ sergilenmektedir. Lancaster Castle, Craigievar Castle, Science Museum, Royal Armouries gibi yerlerde orijinal örnekler vardır.
Modern Bakış
Bugün bu alet, cinsiyet temelli şiddet, kadınların susturulması ve patriyarkal kontrolün en somut sembollerinden biri olarak görülüyor. "Hold your tongue" (dilini tut) deyişinin kökeninin bu aletten geldiği düşünülüyor.
Yorumlar