Ellaam Ne Demek?
Ellaam Ne Demek? İç Anadolu'nun En Bilinen Yöresel Kelimelerinden Birinin Hikâyesi
Ellaam Ne Demek?
Türkiye'nin zengin ağız kültürü içerisinde bazı kelimeler vardır ki yalnızca anlam taşımakla kalmaz, aynı zamanda ait oldukları coğrafyanın kimliğini de yansıtır. Ellaam da bunlardan biridir.
Özellikle İç Anadolu Bölgesi ile Orta Karadeniz'in bazı kesimlerinde kullanılan ellaam, günlük konuşmalarda en çok "galiba", "herhalde", "sanırım", "anlaşılan", "zannedersem" anlamlarında kullanılan yöresel bir zarftır.
Konuşan kişi, kesin bilgi vermek yerine gözlemine veya tahminine dayanarak bir çıkarım yaptığını ifade eder.
Örneğin;
"Hava iyice kapandı, ellaam yağmur yağacak."
Burada konuşan kişi yağmurun yağacağını kesin olarak bilmese de belirtilerden böyle bir sonuca ulaştığını anlatmaktadır.
Ellaam Kelimesinin Anlamı
Türkçede "ellaam" kelimesi çoğunlukla şu anlamlarda kullanılır:
Galiba
Herhalde
Sanırım
Zannedersem
Muhtemelen
Anlaşılan
Demek ki
Bu nedenle dilbilgisi açısından olasılık bildiren bir söz olarak değerlendirilir.
Konuşmaya doğal bir samimiyet kazandırdığı için özellikle aile içinde ve gündelik sohbetlerde oldukça yaygındır.
Örnek Cümleler
Ellaam bugün işe gelmeyecek.
Hava bozuyor, ellaam akşama yağmur var.
Sana küsmüş ellaam.
Bu yolu daha önce kullanmış ellaam.
Çocuk çok yorulmuş, ellaam bütün gün dışarıdaymış.
Hangi Bölgelerde Kullanılır?
Ellaam kelimesi en çok şu şehirlerde duyulur:
Ankara
Çorum
Kırıkkale
Kırşehir
Yozgat
Aksaray
Kayseri
Sivas
Çankırı'nın bazı ilçeleri
Tokat'ın batı kesimleri
Bazı yörelerde telaffuzu değişebilir:
Ellam
Ellaam
Ellaham
Elleham
Ellem
Bu çeşitlilik Anadolu ağızlarının doğal ses değişimlerinden kaynaklanmaktadır.
Kelimenin Kökeni
Ellaam kelimesinin kökeni hakkında kesin bir akademik görüş bulunmamaktadır. Bununla birlikte dil araştırmalarında öne çıkan iki yaklaşım vardır.
1. "Allahu a'lem" Görüşü
En yaygın kabul gören görüşe göre kelime, Arapça "Allāhu a'lem" ifadesinden türemiştir.
Bu ifade kelime anlamıyla:
"En doğrusunu Allah bilir."
demektir.
Osmanlı Türkçesi döneminde ve halk konuşmasında bu ifade zamanla şu dönüşümü geçirmiş olabilir:
Allahu a'lem → Allah alem → Ellaham → Ellaam
Ses düşmeleri ve ünlü değişimleri Anadolu ağızlarında oldukça yaygın görülen dil olaylarıdır. Bu nedenle birçok dil araştırmacısı bu açıklamayı makul bulmaktadır. Ancak bunu kesin olarak kanıtlayan tarihî belgeler mevcut değildir.
2. Anadolu Ağızlarında Bağımsız Gelişim
Bazı dil bilimciler ise kelimenin doğrudan Anadolu ağızlarında şekillenmiş olabileceğini ve zaman içerisinde bugünkü anlamını kazandığını belirtmektedir.
Türkiye Türkçesi ağızlarında birçok kelime benzer ses değişimlerine uğramıştır.
Bu nedenle "ellaam"ın tek bir kökene bağlanması henüz mümkün değildir.
Neden Bu Kadar Yaygın?
İnsanlar günlük konuşmada kesin ifadeler yerine çoğu zaman tahmin içeren ifadeler kullanırlar.
Örneğin;
galiba
herhalde
sanırım
gibi kelimeler Türkçede oldukça yaygındır.
İç Anadolu insanı ise bu anlamı tek kelimeyle ifade etmeyi tercih etmiş ve "ellaam" kelimesi günlük dilin doğal bir parçası hâline gelmiştir.
Yazı Dilinde Kullanılır mı?
Hayır.
Türk Dil Kurumunun güncel yazım dilinde standart bir kelime değildir.
Daha çok:
ağız araştırmalarında,
romanlarda,
hikâyelerde,
tiyatro eserlerinde,
yöresel diyaloglarda
karşımıza çıkar.
Kültürel Bir Kimlik Unsuru
Ellaam yalnızca bir kelime değildir.
İç Anadolu insanının konuşma biçimini temsil eden kültürel bir simgedir.
Nasıl ki;
Ege'de "he mi",
Karadeniz'de "uy",
Güneydoğu'da "hele",
günlük konuşmanın doğal parçalarıysa,
"ellaam" da İç Anadolu'nun dil hafızasının yaşayan örneklerinden biridir.
Günümüzde Sosyal Medyada
Son yıllarda özellikle sosyal medya videoları sayesinde "ellaam" kelimesi Türkiye genelinde tanınmaya başlamıştır.
Çorum, Yozgat, Ankara ve Kırıkkale içerik üreticilerinin kullandığı videolar sayesinde kelime mizahi bir unsur olarak da popülerleşmiştir.
Benzer Anlam Taşıyan Yöresel Kelimeler
Kelime | Bölge | Anlamı |
Ellaam | İç Anadolu | Galiba |
Zaar | Çukurova | Galiba |
Ellaham | Malatya-Sivas | Herhalde |
Heri | Çorum | Haydi, öyleyse |
He mi | Ege | Öyle mi? |
Sonuç
Ellaam, İç Anadolu ağızlarının en karakteristik kelimelerinden biridir. "Galiba", "herhalde", "sanırım" ve "anlaşılan" anlamlarında kullanılan bu ifade, yalnızca bir tahmin bildirme sözü değil, aynı zamanda Anadolu'nun sözlü kültürünü yansıtan önemli bir dil mirasıdır.
Kelimenin büyük olasılıkla Arapça "Allahu a'lem" ifadesinden zaman içinde evrildiği düşünülse de, bu konuda kesin bir akademik uzlaşı bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu etimoloji ihtiyatla değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Ellaam ne demek?
Galiba, herhalde, sanırım ve anlaşılan anlamlarında kullanılan yöresel bir kelimedir.
Ellaam hangi yöreye aittir?
Başta Çorum, Ankara, Kırıkkale, Kırşehir, Yozgat, Kayseri ve Sivas olmak üzere İç Anadolu Bölgesi'nde yaygındır.
Ellaam kelimesinin kökeni nedir?
Kesin olarak bilinmemektedir. En yaygın görüş, Arapça "Allahu a'lem" ifadesinin halk ağzında zamanla değişime uğramasıyla oluştuğu yönündedir. Ancak bu görüş kesinleşmiş değildir.
Yazı dilinde kullanılır mı?
Standart Türkiye Türkçesinde yaygın değildir. Daha çok konuşma dili ve yöresel ağızlarda kullanılır.
Önerilen Kaynakça
Akademik Kaynaklar
Zeynep Korkmaz, Anadolu Ağızları Üzerine Araştırmalar.
Ahmet Bican Ercilasun (Ed.), Türkiye Türkçesi Ağızları.
Tuncer Gülensoy, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü.
Türk Dil Kurumu, Derleme Sözlüğü.
Türk Dil Kurumu, Türkiye Türkçesi Ağızları Araştırmaları.
Yorumlar