Habeous Corpus

"Habeas Corpus" Latince bir terimdir ve kelime anlamı "vücudu (kişiyi) getir" veya "vücudu göster" şeklindedir.

Hukuki anlamda ise, bir kişinin keyfi veya hukuka aykırı şekilde tutuklanması veya gözaltında tutulması durumunda, mahkemeye başvurarak tutukluluğun yasallığını denetlettirme hakkını ifade eden temel bir hukuk ilkesidir. Bu hak sayesinde:

• Tutuklu kişi mahkeme önüne çıkarılır.

• Tutuklama nedeni açıklanır.

• Eğer tutuklama hukuka aykırıysa, kişi serbest bırakılır.

  
  

Bu ilke, özellikle Anglo-Amerikan hukuk sisteminin (İngiltere ve ABD) temel taşlarından biridir. Kökeni Orta Çağ İngiltere'sine dayanır ve 1679'daki Habeas Corpus Act ile güçlendirilmiştir. ABD Anayasası'nda da korunur ve sadece isyan veya işgal gibi olağanüstü durumlarda askıya alınabilir.

Türkiye'de benzer bir güvence, Anayasa'nın 19. maddesinde yer alır: Tutuklama veya gözaltına alma kararlarına karşı itiraz hakkı ve sulh ceza hakimliğine başvuru yolu. Bu, uluslararası insan hakları belgelerinde de (örneğin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) "habeas corpus güvencesi" olarak anılır.

Kısaca, bireyin devlet karşısında özgürlüğünü koruyan en önemli haklardan biridir ve keyfi tutuklamaları önler.