Korkaklık suçu

Şafakta vurulmak

1. Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu (British Army) ve Commonwealth (İngiliz Milletler Topluluğu) askerlerinden 306 tanesi, korkaklık (cowardice), firar (desertion) ve benzeri askeri suçlamalarla idam edildi.

Shot at Dawn" (Şafakta Vurulma)

Bu olaylar "Shot at Dawn" (Şafakta Vurulma) olarak bilinir ve tarihin en tartışmalı bölümlerinden biridir.

Toplamda İngiliz ve Commonwealth ordularından 346 asker askeri mahkemelerde idam cezasına çarptırıldı ve infaz edildi.

Korkaklık suçu

Bunlardan 306'sı özellikle korkaklık, firar, mevzii terk etme, silâhını atma gibi "korkaklık" veya disiplin suçları nedeniyle vuruldu (diğer 40'ı cinayet veya isyan gibi daha ağır suçlardan dolayı affedilmedi).

Korkaklık suçundan idam edilenlerin sayısı genellikle 18 olarak belirtilir; büyük çoğunluk firar (desertion) suçundan (yaklaşık 266) idam edildi. Ancak popüler anlatımda ve kampanyalarda hepsi "korkaklık" olarak toplu şekilde anılır, çünkü firar da genellikle korku/şok kaynaklı kabul edilir.

Hikâye ve Bağlam

Savaşın dehşeti (siper savaşı, topçu bombardımanı, gaz saldırıları) birçok askerde shell shock (bugünkü adıyla PTSD - Travma Sonrası Stres Bozukluğu) yarattı.

Askerler titreme, felç, konuşamama, panik atak gibi belirtiler gösteriyordu.

Dönemin askeri yönetimi bunu korkaklık olarak gördü ve caydırıcılık için idamlara başvurdu. Amaç: Diğer askerlerin kaçmasını önlemek.

İdamlar şafakta (genellikle gün doğmadan) gerçekleştirilirdi. Mahkûm asker bağlanır, gözleri bağlanır (bazıları reddeder), bir manga (6-12 asker) tarafından vurulurdu.

Mangadaki bir tüfeğe boş mermi konurdu ki kimse kimin öldürdüğünü tam bilmesin.

Birçok idam edilen asker gençti (hatta 16-17 yaşında yasadışı olarak orduya katılmış olanlar vardı). Mahkemeler çok hızlı ve adil değildi; savunma hakkı sınırlıydı, psikolojik durumları dikkate alınmıyordu.

Ünlü Örnek: Harry Farr

1916'da Private Harry Farr, siperlere gitmeyi reddettiği için korkaklıkla suçlandı ve idam edildi.

Private Harry Farr

Ailesi yıllarca mücadele etti; 2006'da İngiltere Yüksek Mahkemesi onu affetti ve aynı gün hükümet tüm 306 askeri toplu olarak posthumous pardon (ölüm sonrası af) verdi.

Sonrası ve Anma

2001'de İngiltere'de Shot at Dawn Memorial (Şafakta Vurulma Anıtı) açıldı; burada 306 askerin heykeli ve isimleri var (National Memorial Arboretum'da).

Af, 2006'da Parlamento onayıyla resmiyet kazandı. Artık bu askerler "korkak" değil, savaşın kurbanı olarak görülüyor.

Kampanya yıllarca sürdü; aileler, "Bunlar korkak değil, travma mağduru" dedi.

Shot at Down Anıtı

Kısaca: 306 İngiliz/Commonwealth askeri 1. Dünya Savaşı'nda korkaklık/firar nedeniyle gerçekten idam edildi. Bu, dönemin askeri disiplin anlayışının acımasız bir sonucu ve bugün büyük pişmanlık duyulan bir trajedi.

Birçok kaynakta (BBC, Guardian, Wikipedia) bu rakam doğrudan geçer ve "Shot at Dawn" hikâyesiyle anılır.