Koşu bandının atası
- Murat Durdu
- 14 Şub
- 1 dakikada okunur
1818'li yıllarda İngiltere'deki hapishanelerde William Cubitt'in icat ettiği alet, "penal treadmill" (hapishane koşu bandı / treadwheel / tread-mill / everlasting staircase) olarak bilinen hapishane koşu bandıydı.
Bu alet, büyük bir silindirik tekerlek (veya geniş bir döner merdiven) şeklinde tasarlanmıştı; üzerinde ahşap basamaklar bulunuyordu. Mahkumlar bu basamaklara basarak tekerleği döndürmek zorunda kalıyor,saatlerce günlük binlerce adım veya metre yükseklik tırmanma eşdeğeri adım atmak zorunda bırakılıyordu.
Amaçları şunlardı:
Başlangıçta, mahkumların hapishanede boş boş yatmasını / aylaklık yapmasını önlemek ve onlara "sanayi alışkanlıkları" (habits of industry) kazandırmak, yani reform / ıslah etmek amacıyla tasarlandı. William Cubitt, hapishaneleri ziyaret ettiğinde mahkumların işsiz güçsüz dolaştığını görünce bu fikri geliştirdi.
Aynı zamanda pratik bir fayda sağlaması düşünülüyordu: Tekerleğin gücüyle mısır öğütme (grain grinding) veya su pompalama gibi işler yapılabiliyordu (örneğin Brixton Hapishanesi'ndeki versiyonu böyleydi).
Ancak kısa sürede saf ceza ve eziyet aracı haline geldi; birçok modelde hiçbir faydalı iş yapılmıyor, sadece direnç yaratılarak, mekanizma ağırlıklar ve kayışlarla zorlaştırılarak mahkumlar yoruluyor ve acı çektiriliyordu.
İlk olarak 1818-1819 civarında Bury St Edmunds ve Brixton hapishanelerinde kullanıldı, sonra hızla İngiltere'deki onlarca hapishaneye yayıldı. 19. yüzyılın ikinci yarısında tam bir işkence aleti olarak görüldü ve 1898'de İngiltere'de yasaklandı.
Modern koşu bandının (treadmill) atası sayılır, ama o dönemde spor için değil, ceza için kullanılıyordu.
Yorumlar