Sözleşmeli Çocuk Satışı

Murat Durdu
24 Şub
2 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 25 Şub

Verdingkinder (Türkçe'de genellikle "sözleşmeli çocuklar", "kiralık çocuklar" veya "çırak çocuklar" olarak çevrilir), İsviçre tarihinin en karanlık ve utanç verici sayfalarından birini oluşturur.

Bu uygulama, 19. yüzyıl başlarından (bazı kaynaklara göre Orta Çağ sonlarından) 20. yüzyılın ikinci yarısına, özellikle 1960'lar ve 1970'lere kadar (bazı bölgelerde 1980'lere kadar) devam eden sistematik bir çocuk emeği ve zorla yerleştirme politikasıydı.

Nasıl Başladı ve Nasıl İşledi?

yüzyılda (özellikle 1800'lerden itibaren) İsviçre'de yoksulluk, bekar annelik, boşanma, ahlaki nedenler (topluma uymama), Yenish (Göçebe Roman gruplar) kökenli aileler veya ihmal gibi gerekçelerle çocuklar ailelerinden zorla alındı.

Yerel yönetimler (belediyeler ve vesayet makamları) bu çocukları kırsal kesimdeki çiftliklere, bazen de evlere "yerleştirdi".

Çocuklar ucuz iş gücü olarak kullanıldı: Tarlada çalışmak, hayvan bakmak, ev işleri yapmak gibi ağır işler yaptırıldı.

Birçok yerde çocuklar açık artırmalarda satılır veya en az bakım parası isteyen çiftçiye verilir → bu, devletin masraftan kurtulmasını ve çiftçinin bedava/çok ucuz işçi elde etmesini sağlıyordu.

Çocuklar genellikle çıplak ayaklı dolaşırdı (bu yüzden halk arasında "çıplak ayaklı çocuklar" diye anılırdı). Bu görüntü, Heidi hikâyesinin masum imajıyla tezat oluşturur ve bazı yorumcular Heidi'nin ayaklarının çıplak olmasının bu gerçeğe gönderme olduğunu söyler.

Ne Kadar Yaygındı?

Tarihçi Marco Leuenberger'in araştırmalarına göre:

1930 civarında yaklaşık 35.000 (bazıları gerçek sayının iki katı olduğunu düşünüyor) sözleşmeli çocuk vardı.

1920–1970 arasında 100.000'den fazla çocuk bu sisteme maruz kaldı.

Bazı tahminler toplamda 200.000–300.000 civarında çocuğun etkilendiğini öne sürer.

Özellikle Bern kantonu gibi tarım bölgelerinde 1930'larda tarım işçilerinin %10–20'sini bu çocuklar oluşturuyordu.

Yaşadıkları Zulüm

Çoğu mağdurun sonradan anlattıklarına göre yaygın olanlar:

Ağır fiziksel emek (kölelik benzeri çalışma koşulları)
Dayak ve fiziksel şiddet
Cinsel istismar
Açlık, ihmal, psikolojik baskı
Okula gitme hakkı genellikle engellendi
Birçoğu aileleriyle bağları tamamen koparıldı

Ne Zaman ve Nasıl Son Buldu?

Uygulama 1960'ların sonu ve 1970'ler boyunca giderek azaldı.

Resmi olarak tamamen yasaklanması veya tamamen ortadan kalkması 1981 civarına kadar uzanır (zorla sosyal önlemler ve yerleştirmelerin genel olarak sonlandığı dönem).

Ancak bazı kırsal bölgelerde 1970'lere kadar devam ettiği biliniyor.

Günümüzdeki Durum ve Yüzleşme

2000'li yıllardan itibaren hayatta kalan mağdurlar (tahmini 10.000–15.000 kişi hâlâ yaşıyordu) seslerini yükseltmeye başladı.

2011–2014 yıllarında büyük kamuoyu baskısı oluştu: Sergiler, filmler ("Verdingkinder" filmi), kitaplar ve dernek çalışmaları yapıldı.

2013'te İsviçre devleti resmi özür diledi.

2014–2016 arasında parlamento tartışmaları sonucunda tazminat yasası çıkarıldı:

Hayatta kalanlara sembolik tazminat (kişi başı yaklaşık 20.000–25.000 CHF) ödendi.

Toplam fon yaklaşık 300 milyon CHF civarındaydı.

2017'de yürürlüğe giren yasa ile "1981 öncesi zorunlu sosyal önlemler ve yerleştirmeler" mağdurları için resmi bir inceleme ve destek mekanizması kuruldu.

Bu olay, İsviçre'nin uzun süre "mükemmel, temiz, zengin ülke" imajının arkasında saklanan karanlık bir yüzünü ortaya koydu. Heidi gibi masum görünen kültürel ikonların bile bu sistemin gölgesinde şekillendiği düşünülüyor. Mağdurların çoğu hayat boyu travma ile yaşadı.