Toksik Pozitiflik
Toksik Pozitiflik Nedir?
Toksik pozitiflik, kişinin yaşadığı üzüntü, öfke, korku, hayal kırıklığı veya yas gibi doğal duyguların görmezden gelinmesi ya da sürekli "pozitif düşünmesi" gerektiğinin telkin edilmesi durumudur. Bu yaklaşım, olumlu düşünmenin faydalarını tamamen reddetmez; ancak her koşulda yalnızca olumlu duyguların kabul edilmesi gerektiği anlayışını eleştirir.
İnsan yaşamında olumsuz duygular da en az olumlu duygular kadar doğaldır. Bu duyguların bastırılması yerine sağlıklı biçimde ifade edilmesi ve işlenmesi, psikolojik iyilik hâlinin önemli bir parçasıdır.
Toksik Pozitiflik Nasıl Ortaya Çıkar?
Toksik pozitiflik çoğu zaman kötü niyetle ortaya çıkmaz. İnsanlar, karşısındakini rahatlatmak veya umut vermek isterken farkında olmadan onun duygularını küçümseyebilir ya da geçersiz kılabilir.
Örneğin şu ifadeler buna örnek gösterilebilir:
"Her şerde bir hayır vardır."
Zor bir kayıp veya travma yaşayan birine söylenmesi, yaşadığı acının yeterince anlaşılmadığı hissini oluşturabilir.
"Gülümse, her şey düzelecek."
Üzüntü, yas veya öfke gibi doğal duyguların ifade edilmesini engelleyebilir.
"Pozitif düşün, her şey pozitif olur."
Bu yaklaşım, kişinin yaşadığı olumsuzluklardan kendisini sorumlu hissetmesine yol açabilir ve gerçekçi olmayan beklentiler oluşturabilir.
"En azından daha kötüsü olmadı."
Karşılaştırma yoluyla kişinin yaşadığı sıkıntının önemini azaltabilir.
"Takma kafana, geçer."
Duygusal deneyimin küçümsendiği izlenimi verebilir.
Toksik Pozitifliğin Olası Zararları
Araştırmalar, duyguların sürekli bastırılmasının psikolojik iyi oluş üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini göstermektedir. Toksik pozitiflik;
kişinin duygularını bastırmasına,
suçluluk ve utanç hissetmesine,
kendisini anlaşılmamış hissetmesine,
sosyal destek aramaktan kaçınmasına,
stresle başa çıkmayı zorlaştırmasına neden olabilir.
Tek başına toksik pozitifliğin depresyon veya anksiyeteye neden olduğu söylenemez; ancak duyguların uzun süre bastırılması bu tür ruh sağlığı sorunları için risk faktörlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.
Toksik Pozitiflik Yerine Ne Yapılmalı?
Sağlıklı yaklaşım, olumsuz duyguları ortadan kaldırmaya çalışmak değil, onların varlığını kabul etmektir. Empati kurmak ve kişinin yaşadığı deneyimi yargılamadan dinlemek, çoğu zaman en etkili destektir.
Şu ifadeler daha yapıcı olabilir:
"Şu an bunun senin için ne kadar zor olduğunu tahmin edebiliyorum."
"Üzgün hissetmen çok normal."
"Konuşmak istersen seni dinlemeye hazırım."
"Bunun kolay olmadığını biliyorum."
Bu tür ifadeler, kişinin duygularını geçersiz kılmak yerine kabul eder ve kendisini anlaşılmış hissetmesine yardımcı olur.
Özet
Toksik pozitiflik, her durumda iyimser olmayı zorunlu gören ve olumsuz duyguların ifade edilmesini engelleyen bir tutumdur. Oysa psikolojik dayanıklılık, yalnızca olumlu düşünmekten değil; üzüntü, öfke, korku ve hayal kırıklığı gibi duyguları da sağlıklı biçimde kabul edip işleyebilmekten geçer. Gerçek destek ise, "hep mutlu ol" demekten ziyade, kişinin duygularını yargılamadan dinlemek ve yanında olmaktır.
Kaynakça
American Psychological Association (APA). Emotions and Emotion Regulation.
Yorumlar