Yaşayan Taşlar

Canlı Taş Çiçeği

Lithops, Aizoaceae familyasına ait sukulent bitkilerin bir cinsidir. Cinsin üyeleri Güney Afrika'ya özgüdür. Küçük taşlar gibi kamufle olarak otçullardan korunurlar ve genellikle çakıl taşı bitkileri veya yaşayan taşlar olarak bilinirler.

Lithops

Lithops meyvesi (ya da daha doğru ifadeyle meyve kapsülü / tohum kapsülü), Lithops bitkisinin üreme yapısıdır. Lithops'lar sukulent bitkilerdir ve meyveleri yenilebilir bir "meyve" değil, kuru bir kapsül (capsule) şeklindedir. Bu kapsül, çiçeklenme sonrası oluşur ve tohumları taşır.

Lithops'un Özellikleri

• Yapı

Genellikle 4-8 odacıklı (chambered) kuru bir kapsüldür. Çiçek solduktan sonra bitkinin yarık (fissure) kısmında küçük, yıldız şeklinde veya çok kollu bir yapı olarak belirir.

• Boyut

Çok küçüktür, genellikle 3-8 mm çapındadır (bitkinin kendisi gibi minik).

• Renk ve Görünüm

Olgunlaştığında kahverengi, kuru ve odunsu görünür. Üst kısmı yıldız gibi açılır/kapanır.

• Açılma Mekanizması

Hidrostatik (hydrochastic) bir yapıya sahiptir. Yağmur veya nem geldiğinde kapsül ıslanır, kolları açılır ve tohumlar dışarı saçılır (yağmur damlalarıyla metrelerce uzağa sıçrayabilir). Kuruduğunda tekrar kapanır, kalan tohumları korur. Bu, çöl ortamında tohumların akıllıca yayılmasını sağlar.

• Tohumlar

İçinde çok sayıda çok küçük tohum bulunur (toz gibi ince, kahverengi veya siyah). Bir kapsülde yüzlerce tohum olabilir.

• Oluşum Süreci:

Lithops'lar genellikle sonbahar veya kış başında sarı, beyaz veya turuncu papatya benzeri çiçek açar. Çiçek tozlaşma sonrası solar. Yerine meyve kapsülü oluşur. Olgunlaşması 6-12 ay (genelde 9 ay civarı) sürer. Tamamen kuruduğunda hasat edilebilir.

Yetiştiricilikte Önemi

Lithops'lar kendi kendine döllenemez (self-sterile), yani farklı bir bitkiden polen gerekir (cross-pollination). Evde iki farklı Lithops fırça ile tozlaştırılarak meyve elde edilebilir.

Tohumlar en yaygın çoğaltma yöntemidir; kapsülden toplanan tohumlar ekilerek yeni bitkiler yetiştirilir. Doğal ortamda (Güney Afrika, Namibya çölleri) bu mekanizma hayatta kalmalarını sağlar.

Lithops kapsülleri yenilebilir değildir; sadece tohum üretimi içindir. Eğer Lithops'un meyve verdi görülürse, tohum toplamak için harika bir fırsattır.