Ebionitler Kimdir? Ebionitler (veya Ebiyonitler), erken dönem Hristiyanlık tarihinin en eski gruplarından birini oluşturan Yahudi-Hristiyan bir topluluktur. İbranice "ebyon" (fakir, yoksul) kelimesinden türeyen isimleri, hem maddi yoksulluğu hem de manevi tevazuyu simgeler. Genellikle İsa Mesih'in (Hz. İsa) doğrudan takipçileri olarak kabul edilirler ve Hristiyanlığın Pavlus sonrası "Gentil" (Yahudi olmayan) etkisinden uzak, Yahudi kökenli bir dalını temsil ederler.93c4c814be23 Köken ve Tarih Kökeni M.S. 1. yüzyılda, İsa'nın Kudüs merkezli ilk takipçileri arasında ortaya çıktılar. Kendilerini "Nazarenler" (Notzrim) olarak da adlandırırlardı, ki bu "koruyucular" veya "emirleri gözetenler" anlamına gelir. Liderleri, İsa'nın kardeşi olarak bilinen Yakup (Sıddık Yakub) idi. Yayılma ve Sonu Filistin, Şam ve Levant bölgelerinde (günümüz Suriye, Ürdün civarı) yaşadılar. Pavlus'un (Gentil Hristiyanlığını yayma çabaları) etkisiyle ana akım Hristiyanlıktan ayrıldılar. 2. yüzyıldan itibaren kilise tarafından "sapkın" (heretik) ilan edildiler ve 7. yüzyıla kadar varlıklarını sürdürdüler; ardından tarih sahnesinden silindiler. İnanç ve Uygulamalar Ebionitler, Hristiyanlık ile Yahudilik arasında bir köprü görevi görürler; İsa'yı kabul ederler ama Yahudi yasalarına sıkı sıkıya bağlı kalırlar: İsa Anlayışı İsa'yı insan bir Mesih (peygamber) olarak görürler; Tanrı'nın oğlu veya ilahi bir varlık olmadığını savunurlar (adopsiyonist Kristoloji). Onu Musa gibi bir peygamber, Tanrı tarafından seçilmiş bir Mesih olarak kabul ederler. Bakire doğumunu reddederler ve İsa'nın Yusuf'tan doğduğunu düşünürler. Yahudi Yasalarına Bağlılık Tevrat'ı (Musa Yasası) tam olarak uygularlar. Sünnet, Şabat (Cumartesi ibadeti), helal-haram kuralları, Yahudi bayramları (Pesah gibi) ve et yememe (vejetaryenlik) gibi uygulamaları sürdürürler. Pavlus'un "Yasa'dan kurtuluş" görüşünü reddederler ve onu "dönek" olarak görürler. Diğer Özellikler Fakirliği erdem sayar, zahidane bir hayat sürerler. Gusül abdestine benzer ritüeller uygular, şarap içmez ve kan dökmekten kaçınırlar. Kendi İncil'leri (Muhtemelen Matta'nın İbranice versiyonu) ve Pseudo-Klementin yazıları gibi metinleri kullanırlar. Tarihî ve Modern Bağlam Kilise Tarafından Red Ana akım Hristiyanlık (teslis akidesi) tarafından zındıklıkla suçlandılar. Decretum Gelasianum gibi listelerde yasaklanan metinlerle ilişkilendirildiler. İslamî Bağlantı Bazı araştırmacılar, Salman-ı Farisî gibi sahabelerin Ebionit kökenli olabileceğini söyler; inançları (İsa'yı peygamber olarak görmek, Yahudi yasalarına bağlılık) İslam'a benzerlik gösterir. Modern akademide, İsa'nın "özgün takipçileri" olarak görülürler. Ebionitler, Hristiyanlığın evriminde önemli bir "köprü" mezhebi olarak kabul edilir; Yahudilikten Hristiyanlığa geçişin en saf hali olarak yorumlanırlar. Daha fazla detay için Vikipedi veya TDV İslâm Ansiklopedisi gibi kaynaklara bakabilirsiniz.

Şevketi Bostan Nedir? Şevketi bostan (bilimsel adı Scolymus hispanicus veya bazen Cnicus benedictus olarak anılan), Papatyagiller (Asteraceae) familyasından bir yıllık, dikenli bir bitkidir. Yaklaşık 60 cm boyunda büyür, tüylü ve karahindiba benzeri yaprakları ile sarı çiçekleri olan yabani bir ottur. Akdeniz iklimini seven bu bitki, nemli çayırlarda doğal olarak yetişir ve kökleri, genç yaprakları ile orta damarları sebze olarak kullanılır. Özellikle Ege Bölgesi'nde (İzmir ve çevresi) popülerdir; etli yemekler, haşlama salatalar veya zeytinyağlı olarak tüketilir. Dikenli yapısı nedeniyle temizlemesi zahmetlidir ve pazarlarda genellikle temizlenmiş halde satılır. Son yıllarda aşırı toplanma nedeniyle nesli tehlike altında olduğundan, kültür ortamında yetiştirilmeye başlanmıştır. Adı Nereden Gelir? Şevketi bostan ismi, Osmanlıca kökenlidir ve "bahçenin dikeni" anlamına gelir. "Bostan" kelimesi Farsça'dan gelerek Türkçede "bahçe" veya "meyve bahçesi" anlamını kazanmıştır. "Şevket" ise Arapça "şavka" kökünden türeyerek "diken" veya "sert diken" demektir. Bitkinin dikenli ve bahçelerde sorun yaratan yapısına atıfta bulunur. Halk arasında "bostan otu", "şevket otu", "mübarek dikeni", "ak diken", "eşek dikeni" veya "akkız" gibi isimlerle de bilinir. Bu isimlendirme, bitkinin hem şifalı hem de "dikenli bir misafir" niteliğini yansıtır. Öyküsü Nedir? Şevketi bostan, Akdeniz Havzası'nın (Portekiz kuzeyinden İran doğusuna kadar) doğal bir bitkisidir ve anavatanı Güneydoğu Asya olarak kabul edilir. Tarihsel olarak eski dönemlerde alternatif tıp ve mutfakta kullanılmıştır; "kutsanmış deve dikeni" (blessed thistle) adıyla Avrupa'da şifalı bir bitki olarak anılır. Ege mutfağına Girit'ten (Yunan adası) göç eden Girit Türkleri aracılığıyla girmiştir – Girit'te "askalivrus" veya "askolibrus" olarak bilinir ve kemikli kuzu etiyle pişirilen yemeklerde yer alır. Osmanlı mutfağından beri Türk sofralarında yer alan bu ot, özellikle 20. yüzyılda İzmir ve Ege'de popülerleşmiştir. Günümüzde nesli tükenme riski taşıyan bir yabani ot olarak korunmakta, yetiştiriciliği teşvik edilmektedir. Öyküsü, göç, şifa ve zahmetli lezzet etrafında döner: Dikenlerine rağmen sofraların vazgeçilmezi olmuş, emziren annelerin sütünü artıran "mübarek" bir bitki olarak efsaneleşmiştir.

​Saylav, Türk Dil Kurumu'na (TDK) göre milletvekili  anlamına gelen bir kelimedir. Eski Türkçe kökenli olan bu kelime, günümüzde halk arasında çok sık kullanılmasa da, bazı resmi metinlerde veya eski kaynaklarda karşınıza çıkabilir. ​Kısacası, Saylav, halkın oylarıyla seçilerek parlamentoya giden kişiyi, yani milletvekilini ifade eder.

"Velüt", Fransızca "velouté" kelimesinden türetilmiş bir yemek terimi olup, "kadifemsi" veya "pürüzsüz, ipeksi dokulu" anlamına gelir. Gastronomide özellikle velouté sos olarak bilinir: Temel bir ana sostur (Fransız mutfağının beş ana sosundan biri). Beyaz roux (un ve tereyağı karışımı) ile açık renkli et suyu (tavuk, balık veya dana) birleştirilerek hazırlanır. Kıvamı krema gibi pürüzsüz ve kadifemsidir; bu yüzden "velouté" (kadife gibi) adını alır. Örnek kullanım: Velouté de volaille → Tavuk velouté sosu Çorbalara, et veya balık yemeklerine eşlik eder. Kısaca: Velüt = Kadifemsi, pürüzsüz dokulu (özellikle sos için).

“Sünnet” adıyla anılan rivayetler aslında Sâmirî’nin buzağısı gibidir; yani insanları hesabı hızlandırma vaadiyle oyalayan, Allah’ın indirdiği kitaba dayanmayan boş sözlerdir. Rabbimiz ise açıkça şöyle der. “Kim zerre kadar hayır işlerse onu görür, Kim zerre kadar şer işlerse onu görür.” (Zilzâl, 7–8) Ama sonra bazıları çıkıp şöyle der: “Şunu 100 kere söyle, Allah seni affeder.” “Bunu 100 kere tekrarla, günahların silinir.” “Şeyhin senin yerine düşünür, senin yerine tövbe eder.” Hatta derler ki: “Putun etrafında tavaf et, yeniden doğmuş gibi olursun.” İster yetim malı yemiş, ister eşleri ayırmış ol, fark etmezmiş “Yeter ki şu sözleri 100 defa, hatta 200 defa tekrarla; böylece ‘manevi şarjın’ dolsun!” Bu, şirk denizinde bir şarj doldurma yalanıdır. Buzağının, yani aceleciliğin ta kendisidir. Şeytandan gelen “hemen sonuç al” tuzağıdır. Allah, tekrar edilen kelimelerle değil, yapılan işlerle kullarını değerlendirir. Kim zerre kadar iyilik yaparsa onu görecektir, kim de kötülük yaparsa onun karşılığını alacaktır. Allah’ın yasası böyledir: Ne “bağış belgeleri” (af kâğıtları) vardır, ne de sözle silinen günahlar. Kim kötü bir iş yaparsa, onun karşılığını eksiksiz görür. Kim iyilik yaparsa, onun mükâfatını görür.

Yunan mitolojisinde Aion (Yunanca: Αἰών), "ebedi zaman", "sonsuzluk" veya "yaşam döngüsü" anlamına gelir. Klasik dönemde Aion, sınırsız, döngüsel ve ilahi zamanı temsil eder. Normal insan zamanı olan Chronos'tan (kronolojik, doğrusal zaman) farklı olarak, Aion ebedi şimdi veya sonsuz döngü fikrini taşır. Hellenistik ve geç antik dönemde Aion, genellikle bir tanrı figürü olarak kişileştirilir. Özellikle Mithras kültünde ve Orfik gelenekte, evrenin yaratıcı gücü, kader ve kozmik döngülerin efendisi olarak görülür. Çıplak, kanatlı bir genç olarak tasvir edilir ve elinde bir zodyak çemberi tutar. Felsefede (örneğin Platon'da): Aion, ideal, değişmez ebediyet anlamında kullanılır; Chronos ise geçici, akışkan zamanı ifade eder. Kısaca: Aion = ebedi, döngüsel, ilahi zaman.

İslam geleneğinde, özellikle kelâm (İslam teolojisi) ve akaid tartışmalarında sıkça geçen "kavl-i kadîm" ve "kavl-i cedîd" ifadeleri, Allah'ın kelâm sıfatı (konuşma niteliği) ve Kur'ân'ın niteliği konusundaki iki farklı teolojik görüşü ifade eder. Bu terimler, Ehl-i Sünnet içindeki mezhepler (özellikle Mâturîdîlik ve Eş'ârîlik) arasında zamanla değişen yaklaşımları yansıtır. Kavl-i Kadîm (Eski Görüş) Anlamı: "Eski görüş" veya "klasik doktrin". Allah'ın kelâmı (konuşması) ezelîdir, yani başlangıcı yoktur. Kur'ân da Allah'ın ezeli kelâmıdır ve mahlûk (yaratılmış) değildir. Allah'ın sıfatları ezelîdir; kelâm sıfatı da böyledir. Kur'ân, Allah'ın kelâm sıfatının bir tezahürüdür; bu yüzden gayr-i mahlûk (yaratılmamış)tır. Erken dönem Ehl-i Sünnet âlimleri, özellikle İmam Ahmed b. Hanbel ve selef âlimleri bu görüşü savunmuştur. Kur'ân'ın harfleri, sesleri ve okunuşu bile mahlûk değildir; bunlar Allah'ın ezeli kelâmının tecellîsidir. Kavl-i Cedîd (Yeni Görüş) Anlamı: "Yeni görüş" veya "sonradan kabul edilen doktrin". Allah'ın kelâm sıfatı ezeli ve gayr-i mahlûktur, ama Kur'ân'ın lafızları, harfleri ve sesleri (yani yazılı ve okunan şekli) mahlûktur. Ezeli olan, Allah'ın içsel (nefsânî) kelâmıdır; Kur'ân ise bu ezeli kelâmın yaratılmış bir ifadesidir. Kur'ân'ın Mushaf'taki yazısı, okunuşu, sesi gibi unsurlar zaman ve mekânda var olmuştur; bunlar yaratılmıştır. Ezeli olan, Allah'ın zâtında bulunan anlamdır (kelâm-ı nefsî); lafızlar ise bu anlamın dışa vurumudur. Özellikle Eş'ârîler (Ebu'l-Hasan el-Eş'arî'nin sonraki görüşü) ve daha sonra Mâturîdîler bu görüşe yönelmiştir. Kur'ân'ın anlamı ezeli ve gayr-i mahlûktur, ama lafızları ve sesleri mahlûktur. Not: Kavl-i cedîd, Mu'tezile'nin "Kur'ân mahlûktur" görüşüne karşı geliştirilmiş bir orta yoldur. Mu'tezile her şeyi (anlam ve lafız) mahlûk sayarken, kavl-i cedîd anlamı ezeli kabul ederek Ehl-i Sünnet çizgisini korumuştur. Kısaca; Kavl-i kadîm "Kur'ân tamamen yaratılmamıştır" Kavl-i cedîd = "Kur'ân'ın anlamı yaratılmamıştır, ama lafızları yaratılmıştır."

İslam geleneğinde "Dehriyyûn" (دَهْرِيُّون), zamanı (dehr) tanrılaştıran veya âlemin ezelî ve ebedî olduğunu, bir yaratıcıya ihtiyaç duymadan varlığını sürdürdüğünü savunan materyalist felsefî akıma verilen isimdir. Köken ve Anlam Kelime kökü: Arapça "dehr" (دَهْر) = "zaman, çağ, uzun süre". Dehriyyûn: "Zamanı esas alanlar" veya "zamanın kendiliğinden işlediğini düşünenler". Temel İnançları Kur'ân ve hadislerde dolaylı olarak eleştirilen dehriyyûn, şu görüşleri savunurdu: Âlem ezelîdir, başlangıcı yoktur. Yaratıcı yoktur; her şey tabiat/zamanın tesadüfî işleyişiyle meydana gelir. Ahiret, hesap, ceza-sevap yoktur; ölümle her şey biter. Zaman her şeyi doğurur ve yok eder; tanrı yerine dehr (zaman) putlaştırılır. Kur'ân'da Dehriyyûn En açık işaret Câsiye Sûresi 24. âyettedir: وَقَالُوا مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ "Onlar dediler ki: Hayat ancak bizim dünya hayatımızdır; ölürüz ve yaşarız. Bizi ancak zaman (dehr) yok eder." Bu âyette, "bizi ancak dehr yok eder" diyenler dehriyyûn olarak yorumlanmıştır. İslam Âlimlerinin Yorumu Taberî, Râzî, İbn Kesir gibi müfessirler: Bu görüşü tabiatçı materyalistlere bağlar. Kelâm âlimleri (Eş'ârî, Mâturîdî): Dehriyyûnu "tabîiyyûn" (doğacılar) ve "mülhid" (sapkın) olarak sınıflandırır. Felsefe tarihinde: Dehriyyûn, Epikuros, Demokritos gibi Yunan materyalistlerine benzetilir. Örnek Alıntılar İmam Gazâlî (İhya): "Dehriyyûn, âlemin kendiliğinden var olduğunu, Yaratıcı’yı inkâr ettiğini söyler." İbn Teymiyye: "Dehriyyûn, zamanı ilâh edinmiş müşriklerdir." Günümüz ateist/materyalist görüşlerle büyük benzerlik gösterir.

"Galatı meşhur" (veya tam hâliyle "galat-ı meşhur"), Arapça kökenli bir tabirdir ve Türkçe'de şu anlama gelir: Yanlış olduğu hâlde yaygınlaşmış ve kabul görmüş ifade veya kullanım. Galat: Yanlış, hata. Meşhur: Ünlü, yaygın bilinen. Örnek: "Kıssadan hisse" yerine halk arasında "kısadan hisse" denmesi bir galat-ı meşhurdur. Yanlıştır ama o kadar çok kullanılır ki artık neredeyse doğru kabul edilir. Bu deyim, dilbilimde veya günlük konuşmada, bir yanlışın zamanla doğru gibi algılanmasını ifade eder.

​İslam geleneğinde Kahtani  ifadesi, Arap kabilelerinin soy ayrımını belirlemek için kullanılır ve Kahtan'a  dayanan kabileleri ifade eder. Araplar genel olarak iki ana kola ayrılır: Kahtani Araplar (el-Arab el-Aribe):   Bunlar, Arap Yarımadası'nın güneyinden (özellikle Yemen'den) gelen ve köken olarak Kahtan bin Hud'a dayanan kabilelerdir. "Hakiki Araplar" veya "Asil Araplar" olarak da bilinirler. Meşhur Kahtani kabileleri arasında Himyer, Ezd ve Lahm yer alır. Bu kabilelerin soyu, Kur'an'da adı geçen ve Arap dilinin kökeniyle ilişkilendirilen Hud peygamber ile de ilişkilendirilir. Adnani Araplar (el-Arab el-Mustaribe):  Bunlar, Arap Yarımadası'nın kuzeyinden (özellikle Hicaz ve Necid bölgelerinden) gelen ve köken olarak Hz. İsmail'in soyundan Adnan'a dayanan kabilelerdir. "Araplaşmış Araplar" olarak da bilinirler çünkü Arap dilini ve kültürünü sonradan edindiklerine inanılır. İslam peygamberi Hz. Muhammed de bu kola mensup olan Kureyş kabilesindendir. Arapların Kökeni ​Kahtani ve Adnani Ayrımının Önemi ​Bu soy ayrımı, İslam tarihinde ve Arap kültüründe hem sosyal hem de siyasi açıdan önemli olmuştur: ​ Kabile Kimliği:  Bu ayrım, her kabilenin kökenini ve prestijini belirlemede kullanılmıştır. Bazı kaynaklarda Kahtani kabilelerinin daha eski ve "hakiki" Arap olduğu vurgulanırken, Adnani kabileler de Peygamber'in soyuna mensup olmaları nedeniyle ayrı bir prestij kazanmıştır. ​ Siyasi Rekabetler:  Özellikle Emeviler ve Abbasiler döneminde, bu iki grup arasındaki rekabet ve gerilimler siyasi çatışmalara zemin hazırlamıştır. Çeşitli bölgelerde, Kahtani ve Adnani kabileleri arasındaki çekişmeler, valilik atamalarından askerî komutanlıklara kadar birçok alanda etkili olmuştur. ​ Literatür ve Edebiyat:  Şairler ve tarihçiler, bu soy ayrımlarını şiirlerinde ve eserlerinde işlemiş, kabileler arası övünç ve hiciv (taşlama) konularına sıkça yer vermiştir. ​Kısacası, Kahtani  kavramı, sadece bir soy adından çok daha fazlasını ifade eder; Arap kabilelerinin tarihini, kimliğini ve aralarındaki dinamikleri anlamak için kullanılan temel bir anahtardır.

Kur'an-ı Kerim'de münafıklar  (iki yüzlüler) konusu, özellikle Medine döneminde inen surelerde sıkça ve detaylı bir şekilde ele alınır. Zira İslam toplumunun hem içinde hem de dışında düşmanlarla mücadele ettiği bu dönemde, münafıkların içten yıkıcı faaliyetleri büyük bir tehlike oluşturmuştur. Tüm ayetleri eksiksiz bir şekilde listelemek oldukça uzun olacağı için, bu ayetlerin ana temalarını ve münafıkların özelliklerini anlatan en belirgin sure ve ayetleri aşağıda gruplandırarak sunabilirim. Münafıkların Temel Özellikleri Bu ayetler, münafıkların kalplerindeki inançsızlığı ve dışa vurdukları ikiyüzlülüğü anlatır. Bakara Suresi (2:8-20) Bu ayetler, münafıkları "Ne müminlere, ne de kâfirlere dâhiller" olarak tanımlar. Onların kalplerinin hasta olduğunu, Allah ve müminlerle alay ettiklerini ve gerçeği yalanla karıştırdıklarını belirtir. Münafikun Suresi (63:1-2) Bu sure, onların peygambere geldiklerinde yeminle şahitlik ettiklerini, ancak yeminlerini kalkan yapıp Allah yolundan saptıklarını vurgular. Tevbe Suresi (9:77) Bu ayet, Allah'a verdikleri sözden dönmeleri ve kalplerine nifak (iki yüzlülük) yerleşmesi nedeniyle Allah'ın, ahirete kadar kalplerine nifakı yerleştirdiğini belirtir. Münafıkların Davranışları ve Toplumsal Tutumları Bu ayetler, münafıkların müslümanlar arasındaki faaliyetlerini ve haince tutumlarını ortaya koyar. Nisa Suresi (4:141) Münafıkların, müminlerin başına bir başarı geldiğinde onlara imrendiğini, bir yenilgi geldiğinde ise "Sizinleydik, kurtardık sizi!" dediklerini ifade eder Tevbe Suresi (9:45-56) Münafıkların, Allah'a ve ahiret gününe inanmadıklarını, savaşmaktan kaçınmak için bahaneler uydurduklarını ve müslümanlara fitne sokmaya çalıştıklarını anlatır. Tevbe Suresi (9:67) Münafık erkeklerin ve kadınların birbirlerine benzediklerini, kötülüğü emredip iyiliği yasakladıklarını ve cimri davrandıklarını belirtir. Münafıkların Akıbeti ve Cezası Kur'an'da, münafıkların bu dünyadaki ve ahiretteki sonları açıkça belirtilir. Nisa Suresi (4:145) "Şüphesiz münafıklar, Cehennemin en alt katındadırlar. Onlara hiçbir yardımcı bulamazsın." Tevbe Suresi (9:68) "Allah, münafık erkeklere, münafık kadınlara ve kâfirlere, ebedi kalacakları Cehennem ateşini vaat etti. O, onlara yeter. Allah onlara lanet etmiştir ve onlar için devamlı bir azap vardır." Münafikun Suresi (63:8) Onların müminleri Medine'den çıkarmak istediklerini ancak izzetin Allah'a, Resulüne ve müminlere ait olduğunu belirtir. Not:  Bu ayetler, Kur'an'daki münafıklarla ilgili ayetlerin yalnızca bir kısmını oluşturmaktadır. Ahzab Suresi (33:12-20), Haşr Suresi (59:11-17)  ve diğer birçok surede de onların hainliklerine, içten pazarlıklarına ve korkaklıklarına dair ayetler bulunmaktadır. Özellikle Tevbe Suresi , münafıkların açığa çıkarılmasına yönelik en kapsamlı surelerden biridir.

İran kültüründe (özellikle Zerdüştlük bağlamında) "ateşgede" (Farsça: آتشکده / Âteşgede), ateş tapınağı anlamına gelir. Anlamı ve Önemi: "Âteş" = Ateş "Gede" = Yer, ev, tapınak (eski Farsça kökenli) Birleşik olarak: "Ateşin evi" veya "ateş tapınağı". Zerdüştlükte ateş, Ahura Mazda'nın (yaratıcı tanrı) sembolü ve arınmanın, aydınlığın, hakikatin temsilcisi olarak kutsal kabul edilir. Ateşgedeler, bu kutsal ateşin sürekli yandığı, duaların okunduğu ve ritüellerin yapıldığı tapınaklardır. Önemli Ateşgedeler Yezd Ateşgedesi (İran): 1500 yıldır sönmeden yanan kutsal ateşle ünlüdür. Takht-e Soleyman (Batı Azerbaycan, İran): Antik dönemde önemli bir Zerdüşt merkeziydi. Günümüzde; bugün İran'da hâlâ az sayıda Zerdüşt yaşayan topluluklar bu tapınakları kullanır. Ateşgede, İran'ın kadim medeniyetinin ve Zerdüşt inancının en önemli simgelerinden biridir. Kısaca Ateşgede; Zerdüştlerin kutsal ateşinin korunduğu tapınak.

Kur’an’ın Merkezden Uzaklaştırılması Nasıl Gerçekleşti? 1. Kur’an yerine hadis kitapları merkeze kondu. Zamanla, “Allah şöyle dedi” yerine “Falanca imam şöyle dedi” demek dini bir otorite sayıldı. 2. Resul’ün görevi çarpıtıldı. Kur’an’daki “Resul’e itaat” emri, “hadis kitaplarına itaat” anlamına çevrildi. 3. Mezhepler yeni kutsal otoriteler haline geldi. Böylece Kur’an’ın bütünleştirici gücü yerine insanların sözleri ayrılık sebebi haline geldi. 4. Dil tahrifiyle anlam çarpıtıldı. Ayetlerdeki kelimelerin anlamları bağlamından koparıldı. “Salât” sadece belirli hareketlerden ibaret bir “namaz”a indirgenirken; “Zekât” sadece parayla sınırlı bir sadaka haline getirildi. Tarihten ve Günümüzden Somut Örnekler “Kadınlar camiye gidemez.” dediler. Oysa Kur’an’da kadınların ibadet yerlerinden uzaklaştırılması değil, aksine toplumsal hayatta eşit sorumlulukları vurgulanır (Tevbe 71). “Bir kimse dinden çıkarsa öldürülür.” dediler. Kur’an ise, “Dinde zorlama yoktur.” (Bakara 256) der. İnsan vicdanına baskı uygulayan her sistem, Allah’ın sisteminden sapmıştır. “Mezhep imamı şöyle dedi.” diyerek Allah’ın hükmünü geri plana attılar. Kur’an ise, “Hüküm yalnızca Allah’a aittir.” (Yusuf 40) diyerek tek otoritenin Allah olduğunu bildirir.

Kalenderilik Nedir? Kalenderilik (veya Kalenderiyye), İslam tasavvufunun marjinal bir akımıdır. Toplumun düzenine, geleneklerine ve dünyevi değerlere karşı çıkan, bunları önemsemeyen bir yaşam tarzını benimseyen sûfîlere "kalender" denir. Bu akım, mistik bir temele dayanır ve davranışlarıyla (kılık kıyafet, gezginlik, dilencilik) bu muhalif tutumu dışa vurur. Genellikle Horasan Melâmetîliği'nin bir kolu olarak görülür ve Budist, Zerdüştî ile Maniheist etkiler taşır. Tarihi Kökeni ve Gelişimi Ortaya Çıkışı 9.-10. yüzyıllarda Horasan (bugünkü İran ve Orta Asya) bölgesinde doğdu. Melâmetîlik'ten etkilenerek, 12. yüzyılda Cemâleddîn-i Sâvî (veya Cemalü'd-din-i Savi) tarafından sistemleştirildi ve tarikat haline getirildi. Sâvî, seyyid kökenli bir sûfî olarak kabul edilir; halifeleri akımı yaydı. Yayılışı 13. yüzyılda Anadolu Selçukluları döneminde Konya'ya (Ebûbekr-i Niksârî aracılığıyla) ulaştı. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ile etkileşimde bulundu. Moğol istilaları sırasında göçlerle Orta Doğu, Anadolu ve Balkanlara yayıldı. Osmanlı Dönemi 14.-16. yüzyıllarda Anadolu'da Rum abdalları, Şemsîler ve Haydarîler gibi gruplarla birleşti. Safevî propagandasıyla Şiî eğilimler kazandı. 16. yüzyıldan itibaren baskılar artınca (ulema ve otorite tarafından zındıklık suçlamalarıyla), Bektaşîlik ve Alevîlik içinde eridi. 17. yüzyıla gelindiğinde ayrı bir tarikat olarak yok oldu, ancak etkileri sürdü. Kalenderi İnançları ve Özellikleri Kalenderilik, vahdet-i vücud (varlığın birliği) inancını benimser; ancak heretik (sapkın) olarak nitelendirilir. Temel prensipleri: Dünyevî Değerlere Karşı Çıkış Fakr (yoksulluk), tecerrüd (yalnızlık) ve riyâzet (çilecilik). Dünya malı, mülk ve toplumsal normlar reddedilir; "göğü ata, yeri ana" bilirler. Sembolik Anlamlar "Kalender" kelimesinin harfleri inançları temsil eder: Kâf (kanaat), Lâm (lütuf), Nun (nedâmet), Dâl (diyanet), Râ (riyâzet). Ritüeller Çâr-darb (dört vuruş tıraşı: saç, sakal, kaş, bıyık tıraşı) ile dünyevî kıllardan arınma. Esrar (uyuşturucu) kullanımı, raks (dönme), tef-zil çalma gibi ibadetler. Küpe, bilezik, boyun halkası takarlar. Kalenderi Dervişi Yaşam Tarzı Küçük gruplar (3-5 kişi) halinde gezginlik, dilencilikle geçim. Yarı çıplak dolaşma (uryanlık), mescid-tekke ayrımı yapmama. Esrara düşkünlük ve faziletleri gizleyip kusurları öne çıkarma. Kılık Kıyafet; Çavlak (özel elbise), tıraşlı kafa, piercing benzeri takılar, renkli şallar. İnanç Temeli; Vahdet-i vücud; Şiî-Ehl-i Beyt eğilimi (İsnâaşeriyye kolu). Muhalif Yön; Şeriat dışı davranışlar: Alkol, esrar, kadın-erkek karışık zikir. | Etkiler; Budizm (yogi geleneği), Zerdüştlük, Maniheizm; Sanskritçe "kâlândâra" kökenli. Toplumsal Etkisi ve Tepkiler Kalenderîler, ulema ve toplum tarafından tepki gördü: Zındıklık, mülhitlik (inkârcılık) suçlamalarıyla kovuldular. Osmanlı'da Orhan Gazi gibi padişahlar denetim altına aldı; karışıklık çıkınca sınır dışı edildi. Günümüzde marjinal bir akım olarak tarihe karışmış olsa da, "anarko-sûfî" veya punk benzeri bir muhalefet sembolü olarak yorumlanır. Kaynak Önerileri - Ahmet Yaşar Ocak, *Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sûfîlik: Kalenderîler* (1999). - TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kalenderiyye" maddesi. KAlenderi Dervişleri

Uzun zaman önce, Altay'da iki yüksek dağda iki yiğit kahraman vardı. Kahramanların yaşadığı dağların dibinde akan hızlı vehareketli nehrin arkasında güzel bir dağ yükselirdi. İlk başta, kıskançlık ortaya çıkana kadar onlar birlikte yaşamaktaydılar. Kahramanlar, nehrin ötesindeki dağın kendi yaşadıkları dağlardan dahaiyi olduğunu gördüler ve her biri onu kendine yurt edinmek istedi. Kahramanlar, dağa sahip olma konusundaki anlaşmazlıği barışçılyollarla çözme kararı aldılar. Onların şartları şöyleydi: “Sessizliği ilk bozan ya da dikkati dağılan, dağla ilgili hakkını kaybeder”. Bu iki kahraman o dağa gidebilmek için nehir üzerinde bir köprü inşa etmeye karar verdi. Kahramanlar bu konuda anlaştılar ve bir köprü inşa etmeye başladılar. İnşaatı yaptıkları zaman da işteki dikkatleri dağılmasın diye konuşmadılar. Ancak bir sabah, güneş ışınlarını yere saçtığında kahramanlar alışılmadık bir ses duydular.Yoğun çalılık içinde, garip bir enstrümanın sesiyle muhteşem bir şarkı söylenmekteydi. Bu sesler, savaşçıları o kadar hayran bıraktı ki onlardan biri sessiz kalma şartını unuttu ve seslerin geldiği yere koştu. Kayanın üzerinde, bir aleti taşa çarparak kaybolan bir kadıngördü. Taşın üzerinde sadece bir iz kalmıştı. Altay halkı sonradan bu ize bakarak bir müzik aleti olan topşuru yaptı. Topşur Kahramanlardan biri, güzel bir dağı kaybetti ancak Altay halkına harika bir müzik aleti olan topşuru kazandırdı. Kaynak : Legendi Gornogo Altaya, Sobral V. M. Afanasyev. http://myaltai.ru/culture/legendy-bogatyr 'den aktaran BAYAT F., Türk Şaman Mitolojisinin Teonimleri, Ötüken Yay., 2'nci Basım, İstanbul, s.215

Topşur bir müzik aletidir. Bu, özellikle Altay Türkleri, Tuva halkı ve Batı Moğol (Oyrat) kabileleri tarafından kullanılan geleneksel bir yaylı çalgıdır. Genellikle iki veya üç telli bir lavta (lute) olarak tanımlanır ve hikâye anlatıcılarının (şarkıcıların) performanslarında, şarkı ve danslara eşlik etmek için çalınır. Çam veya karaçam gibi ağaçlardan yapılır ve folklorik müzik geleneğinde önemli bir yere sahiptir. Topşur Örneğin, Türk çalgı ustası Feridun Obul gibi zanaatkârlar tarafından modern dönemde yeniden üretilmekte ve unutulmaya yüz tutmuş Türk enstrümanları arasında sayılmaktadır. Benzer çalgılar arasında Tuva'daki "doşpuluur" veya Uygur'daki "dütar" gibi varyasyonlar bulunur.

Siloam Yazıtı Nedir? Siloam Yazıtı (İngilizce: Siloam Inscription), antik bir İbranice metin olup, Kudüs'ün (o zamanki Yahuda Krallığı'nın başkenti) su sisteminin önemli bir parçası olan Siloam Tüneli'nde (Hezekiah Tüneli olarak da bilinir) bulunmuş bir kaya yazıtıdır. Bu yazıt, MÖ 8. yüzyıla (yaklaşık MÖ 700-701) tarihlenen en eski uzun İbranice yazıtlarından biridir ve Paleo-İbranice alfabesiyle yazılmıştır. Yazıt, tünelin inşasını anlatan dramatik bir hikaye içerir ve İncil'deki (2. Krallar 20:20 ve 2. Tarihler 32:30) Hezekiah (Hizkiya) kralının su projesiyle doğrudan bağlantılıdır. Keşif Tarihi - 1838: Tünel, Amerikalı kaşif Edward Robinson tarafından keşfedildi. - 1880: Yazıt, Alman mimar Conrad Schick'in 16 yaşındaki öğrencisi Jacob Eliahu tarafından tesadüfen bulundu. Siloam Havuzu'na (Pool of Siloam) yakın, tünelin doğu duvarında, yaklaşık 6 metre içerideydi. - Osmanlı İmparatorluğu döneminde (o zamanki yönetici) yazıt, İstanbul Arkeoloji Müzesi'ne taşındı ve hâlâ orada sergileniyor. Bir kopyası ise Kudüs'teki İsrail Müzesi'nde bulunuyor. Türkiye, İsrail'in iade taleplerini reddetmiştir. Yazıtın İçeriği Yazıt, tünelin kazılmasını kutlar ve iki işçi grubunun (biri Gihon Pınarı'ndan, diğeri Siloam Havuzu'ndan başlayarak) kaya içinde ilerleyip buluşma anını betimler. Metin, suyun şehre taşınmasını sağlar – bu, Asur kuşatmasına karşı stratejik bir önlemdi. Tam metin şöyle (İngilizce çevirisiyle birlikte, orijinal İbranice'den uyarlanmış): Siloam Yazıtı > [...ve] kazma işine başladılar. Bir yandan kazarken diğer yandan baltayla vuruyorlardı. Kazıcılar, Gihon Pınarı'ndan başlayarak, yukarı doğru kazdılar... Taşın yüksekliği kazıcıların başlarının üstünde 100 kübitti (yaklaşık 45 metre). Sesleri duyduklarında, birbirlerine doğru kazdılar. Kazma sesi yaklaştıkça, suyun yükseldiğini gördüler. Suyun yüksekliği 100 kübitti. Ve kazı günü geldiğinde, tünel tamamlandı.< Yazıt, kralın adını anmaz (komşu Mezopotamya yazıtlarının aksine), bu da onu benzersiz kılar. Bazı kelimeler (örneğin "zda" – çatlak veya boşluk anlamına gelebilir) tartışmalıdır ve dilbilimciler arasında farklı yorumlara yol açar. Tarihsel ve Kültürel Önemi - Amaç: Hezekiah döneminde (MÖ 715-686), Kudüs'ü Asur İmparatoru II. Sargon'un kuşatmasından korumak için su kaynağı Gihon Pınarı'ndan (şehir dışında) Siloam Havuzu'na (şehir içinde) 533 metre uzunluğunda, S-şeklinde bir tünel kazıldı. Bu, antik mühendislik harikasıdır ve suyun yer altında akmasını sağladı. - Dini Bağlam: İncil'de bahsedilir ve Yeni Ahit'te (Yuhanna 9) İsa'nın bir körü Siloam Havuzu'nda iyileştirdiği mucizeyle bağlantılıdır. - Arkeolojik Değer: Paleo-İbranice'nin en eski örneklerinden biri. Ölü Deniz Parşömenleri'nden sonraki en önemli Yahudi arkeolojik buluntusu olarak kabul edilir. Yazıt, Kudüs'ün antik tarihini ve okuryazarlığını kanıtlar. - Güncel Tartışmalar: 2025 itibarıyla, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun iade talebiyle Türkiye-İsrail arasında diplomatik gerilim yaratmıştır. Türkiye, Osmanlı kayıtlarına dayanarak sahipleniyor. Bu yazıt, İncil'in tarihsel gerçekliğini doğrulayan somut bir kanıt. Skeptiklere karşı "taşların bile konuştuğunu" gösterir – Kudüs'ün 2700 yıllık su mücadelesini ve hayatta kalma iradesini yansıtır.

Yedi Han veya Yedi Arkadaş Bir Altay anlatısı Önceleri dünyada yedi han veya yedi arkadaş yaşardı. Birine Büyük Ağız, diğerine Uzun Kol, üçüncüsüne Büyücü, dördüncüsüne Her Şeyi Duyan, beşincisine Koşucu, altıncısına Güçlü, yedincisine Büyük Göz derlerdi. Hepsi, herşeye gücü yeten ve kudretli hanlardı. Birlikte hareket ederlerdi. Büyük Gözher şeyi görürdü. Her Şeyi Duyan, bütün sesleri işitirdi. Uzun Kol yakalardı; Güçlü Adam, savaşır ve kazanırdı. Büyücü, büyücülük yapardı. Koşucu, oldukça hızlıydı. Büyük Ağız, tüm canlıları yutabilirdi. Böylece dünyada var olan tüm canlılar yok edildi. Bu yedi haydut hanın keyfiliğini öğrenen yüce Karatı Kan onları yanına çağırdı. Yedi arkadaş şöyle düşündü: “Peki bizi neden yanına çağırır?”Her Şeyi Duyan, kulak misafiri olmaya karar verdi. Karatı Kan'ın konuşmasını duyduktan sonra, arkadaşlarına Karatı Kan'ın onlarla hesaplaşmak, onları demir bir sandığa koyup ateşte yakmak ve bu kötü hanları mahvetmek istediğini bildirdi. Sonra Büyük Ağız bütün bir gölü içti. Karatı Kan'ın karargahında, onlara zehirli etli yiyecekler ikram etmeye başladılar. Büyücü belayı savurmayı başardı. Et, hanın adamları tarafından yenildi. Bu yedi han iyi yemeklerle ziyafet çekmeye başladılar. Sonra onları demir bir sandığa doldurup, kapısını dışardan kilitlediler. Bundan sonra, bu demir sandığı ateş yakarak kızdırmaya başladılar. Ancak bu girişim başarısız oldu. Bundan bir az önce bütün bir gölü içen Büyük Ağız bu demir tuzağı soğuttu. Her Şeyi Duyan, Karatı Kan'ın hizmetçilerinin konuşmalarını duydu. Hizmetçiler onların yanıp kül olduğunu konuşuyorlardı, yedi han öldü dediler ve bundan sonra hizmetçiler çıkıp gitti. Daha sonra sıra Güçlü Adam'a geldi, o, demir kapıyı kırdı ve yedi han dışarıya çıktı. Sonraki görev Koşucu'ya geldi. Artık hiçbir vasıta onları yakalayamazdı. Yine, arkadaşlar yeryüzünde keyfi hareketlerde bulunmaya ve karşılarına çıkan her şeyi yok etmeye başladılar. Ancak çok geçmeden onlar bu kötü hareketlerinden dolayı cezalandırıldılar. Saf bir ruh onları intihar et-meye zorladı. Yedi han, yedi arkadaş uçurumdan atladı ancak ölmediler ve gökyüzünde yedi yıldıza dönüştüler. Ve şimdi gökyüzünde Yedi Han - Büyük Ayı adında bir takım yıldızı görebiliriz. Aynen alıntıdır. Kaynak Aynen alıntıdır. Potanin G. N., Puteşestviya po Mongolü, Moskova, 1948, s. 397'den aktaran BAYAT F., Türk Şaman Mitolojisinin Teonimleri, Ötüken Yay., 2'nci Basım, İstanbul, s. 208.

Yıldıza dönüşen dev kahraman Türk mitolojisinde yıldıza dönüşen dev kahramanlardan biri de Kogol-Mayman adlı ünlü bir avcıdır. Bu mite göre Kogol-Mayman üç kızıl geyik avına çıktı. Onun da kaderi Koguldey'inki gibi oldu. Şöyle ki Orion takım yıldızından bir yıldız; Kogol-Mayman'ın köpeği, diğeri onun kartalı, üçüncüsü de oku oldu; diğer üç yıldız ise üç kırmızı geyiğin kuyruklarından oluştu. Avcılar bu Kogol-Mayman'a dua eder ve avda ondan sans isterlerdi. Kaynak Potanin G. N., Puteşestviya po Mongolü, Moskova, 1948, s. 397'den aktaran BAYAT F., Türk Şaman Mitolojisinin Teonimleri, Ötüken Yay., 2'nci Basım, İstanbul, s. 209.

Yıldıza dönüşen kahraman Bazı mitolojik anlatıların ana karakteri doğaüstü güce sahip dev kahramanlardir. Bu kahramanlar göğe çıkabilir, yeryüzünde yürüyebilir, yıldızlarla iletişim kurabilir, yıldızlara, nehirlere, dağlara,hayvanlara ve kuşlara dönüşebilirler. İşte yıldıza dönüşen dev savaşçılardan biri olan avcı Koguldey hakkındaki mitlerden bir tanesi şöyledir: “Bir defasında Koguldey geyik avlıyordu. Üç kızıl geyikle karşılaştı. Dedi ki: “Her birini öldüreceğim, birini bile sağ bırak-mayacağım”. Kovalamaca uzun bir süre devam etti (yerdin üstinin yeti aylangan, Altay üstin altı aylangan) - dünyayı yedi kez dolaştı,Altay'ı altı kez dolaştı. Kanadı olan hayvanlar gökyüzüne yükseldi.Koguldey de onların arkalarından uçtu, onlara bir ok atti. Bunun için Tanrı onu cezalandırdı. Üç geyik gökyüzünde üç yıldız oldu; dördüncü yıldız Orion, Koguldey'in kendisi oldu; beşincisi onun atı, altıncısı oku, yedincisi köpeği oldu." Kaynak Potanin G. N., Puteşestviya po Mongolü, Moskova, 1948, s. 397'den aktaran BAYAT F., Türk Şaman Mitolojisinin Teonimleri, Ötüken Yay., 2'nci Basım, İstanbul, s. 209.

Cemel Vakası (Deve Olayı), İslam tarihinde Hz. Osman'ın öldürülmesinin ardından ortaya çıkan siyasi anlaşmazlıklar sonucunda gerçekleşen bir olaydır. Hicri 36. yılın Cemâziyelâhir ayında (Aralık 656) Basra yakınlarında meydana gelen bu savaş, Müslümanlar arasında gerçekleşen ilk büyük iç savaş olması açısından büyük önem taşır. ​Cemel (Deve) Olayının Gelişimi ​Hz. Osman'ın hilafeti döneminde yaşanan huzursuzluklar, onun şehit edilmesiyle doruğa ulaştı. Yeni halife olarak seçilen Hz. Ali, ilk iş olarak devletin istikrarını sağlamaya odaklandı. Ancak, Hz. Osman'ın katillerinin hemen cezalandırılmasını talep eden bir grup, Hz. Ali'ye biat etmedi. Bu grubun başında Hz. Muhammed'in eşi Hz. Ayşe , Mekke'nin ileri gelenlerinden olan Talha bin Ubeydullah  ve Zübeyr bin Avvam  bulunuyordu. ​Bu grup, Hz. Osman'ın kanının dökülmesinden sorumlu olanların cezalandırılmasını istiyordu. Hz. Ali ise öncelikle devletin iç karışıklığını gidermeyi ve ardından adaleti sağlamayı amaçlıyordu. Farklı stratejiler ve yaklaşımlar, iki taraf arasında gerginliğin artmasına neden oldu. Hz. Ayşe, Talha ve Zübeyr'in oluşturduğu grup, Medine'den Mekke'ye, oradan da Basra'ya doğru hareket etti. Amaçları, Hz. Ali'ye karşı bir güç toplamak ve ona isteklerini kabul ettirmekti. ​Cemel Savaşının Seyri ​İki tarafın orduları Basra yakınlarında karşı karşıya geldi. Taraflar arasında müzakereler yapılsa da bir anlaşmaya varılamadı. Bu süreçte, Hz. Ali'nin ordusu yaklaşık 20.000, diğer grubun ordusu ise 30.000 kişi civarındaydı. Savaş, Hz. Ayşe'nin üzerinde bulunduğu devenin etrafında yoğunlaştığı için Cemel Vakası (Deve Olayı)  olarak adlandırıldı. Devenin etrafındaki çatışmalar çok şiddetliydi. Talha ve Zübeyr, savaş sırasında vefat etti. Savaş, devenin bacaklarının kesilmesiyle son buldu. Devenin yere çökmesiyle birlikte savaş da sona erdi ve Hz. Ali'nin ordusu galip geldi. ​Cemel Savaşı Sonrası ​Savaşın ardından Hz. Ali, zaferini insani bir yaklaşımla ele aldı. Yaralılara iyi davranıldı, esirler serbest bırakıldı ve Hz. Ayşe'ye büyük bir saygıyla yaklaşıldı. Onu bir kadın olarak koruma altına aldı ve Medine'ye geri dönmesi için gereken tüm düzenlemeleri yaptı. Bu olay, İslam toplumunda derin bir iz bıraktı ve ilerideki siyasi ve mezhepsel ayrışmaların temellerini oluşturdu. Müslümanlar arasındaki bu ilk savaş, Hilafet  meselesinin ne kadar hassas olduğunu ve siyasi farklılıkların ne kadar ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösterdi. ​Cemel Vakası, özellikle Sünni ve Şii İslam geleneklerinde farklı şekillerde yorumlanmıştır. Şiilikte bu olay, Hz. Ali'nin haklılığını ve halifeliğe en layık kişi olduğunu gösteren bir delil olarak kabul edilirken, Sünni geleneğinde ise müçtehit sahabilerin (yani, içtihad yapan, doğruya ulaşmak için çaba gösteren) farklı düşünceleri nedeniyle ortaya çıkan trajik bir olay olarak değerlendirilir.

Sıffin Savaşı Sıffin Savaşı, İslam tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilen ve Müslümanlar arasında gerçekleşen ilk büyük iç savaştır. Bu savaş, dördüncü Halife Hz. Ali ile Şam Valisi Muaviye arasında gerçekleşmiştir. Savaşın Nedenleri Savaşın temel nedeni, üçüncü Halife Hz. Osman'ın öldürülmesinin ardından yaşanan siyasi krizdir. Hz. Ali'nin halife seçilmesinin ardından, Muaviye ve bazı sahabeler, Hz. Osman'ın katillerinin derhal cezalandırılmasını talep etmişlerdir. Hz. Ali ise, devletin istikrarını sağlamak için bu konuyu daha sonra ele almak istediğini belirtmiştir. Ancak bu anlaşmazlık, iki tarafın da ordularını toplayarak karşı karşıya gelmesine neden olmuştur. Savaşın Seyri Sıffin Savaşı, 657 yılında bugünkü Suriye sınırları içinde bulunan Fırat Nehri kıyısındaki Sıffin'de gerçekleşmiştir. Aylarca süren çatışmalar boyunca, her iki taraftan da binlerce insan hayatını kaybetmiştir. Savaşın en kritik anı, Hz. Ali'nin ordusunun galip gelmek üzereyken yaşanmıştır. Muaviye'nin ordusu, yenilgiyi kabullenmek yerine Kur'an'ı mızraklarının ucuna takarak "Aramızda Kur'an hakem olsun" çağrısı yapmıştır. Bu olay, Hakem Olayı  olarak tarihe geçmiştir. Hz. Ali'nin ordusundaki bazı askerler, bu çağrıya uymak isteyince, savaş durdurulmuş ve bir hakem heyeti oluşturulmasına karar verilmiştir. Savaşın Sonuçları Hakem heyetinde, Hz. Ali'yi temsil eden Ebu Musa el-Eş'ari ve Muaviye'yi temsil eden Amr bin As yer almıştır. Görüşmelerin sonucunda, Hz. Ali'nin halifelikten azledilmesi ve Muaviye'nin halifeliğinin geçerli sayılması yönünde bir karar alınmıştır. Bu karar, Hz. Ali taraftarları arasında büyük bir hayal kırıklığına neden olmuştur. Savaşın ve hakem olayının ardından, Hz. Ali'nin ordusundan bir grup asker "Kur'an'ın hükmü dışında bir hakem kabul edilemez" diyerek ayrılmış ve Hariciler  adıyla anılan yeni bir grup ortaya çıkmıştır. Hariciler, hem Hz. Ali'ye hem de Muaviye'ye karşı düşmanlık beslemişlerdir. Bu olay, İslam dünyasındaki mezhepsel ayrılıkların da ilk tohumlarını atmıştır. Sıffin Savaşı, İslam'ın ilk yüzyılındaki siyasi ve dini bölünmelerin en önemli örneklerinden biridir. Bu savaşın sonuçları, Emevi Devleti'nin kurulmasına giden yolu açmış ve İslam dünyasını kalıcı olarak değiştirmiştir.