Patlayıcı maddeler sözlüğü

Patlayıcı Maddeler alanyazınında (literatür) kullanılan terim, deyim ve kısaltmalar

(Yazımı ve geliştirilmesi devam ediyor)

EOD Brövesi

A

• Aerosol Bombası : Termobarik Mühimmat. Detaylı okuma için tıklayınız: Termobarik

• Ammo

Ammo, İngilizcede "ammunition" (mühimmat) kelimesinin günlük dilde kullanılan kısaltmasıdır. Askerî terminolojide "ammunition", ateşli silahlar, topçu sistemleri ve diğer silah platformlarında kullanılan tüm mühimmatları ifade eder. Buna mermiler, fişekler, top mermileri, roketler, füzeler ve el bombaları gibi çeşitli mühimmat türleri dahildir.

"Ammo" sözcüğü, Latince kökenli olan ve "teçhizat etmek, donatmak" anlamına gelen munire fiilinden türeyen İngilizce ammunition kelimesinin kısaltılmış biçimidir. Savunma ve güvenlik sektöründe "ammo" terimi genellikle gayriresmî veya operasyonel konuşmalarda kullanılırken, teknik dokümanlarda ve resmî yayınlarda ammunition terimi tercih edilir.

Kısacası, "ammo" = mühimmat anlamına gelir ve İngilizcede özellikle askerî personel, kolluk kuvvetleri ve atıcılık sporlarıyla ilgilenen kişiler tarafından yaygın olarak kullanılan bir kısaltmadır.

• Ammunition

Askerî terminolojide "ammunition", ateşli silahlar, topçu sistemleri ve diğer silah platformlarında kullanılan tüm mühimmatları ifade eder. Buna mermiler, fişekler, top mermileri, roketler, füzeler ve el bombaları gibi çeşitli mühimmat türleri dahildir. Bakınız Ammo, Mühimmat

• Ana İmla Hakkı

İngilizcesi "Main Charge" dır. Bir mühimmatın tasarlanan etkisi için gövdesine doldurulan patlayıcı maddeyi ifade eder. Mühimmatın ana dolgu maddesidir.

• AP

İngilizce "Armour Piercing" teriminin kısaltması olup "zırh delici" anlamındadır.

• Armour Piercing : Türkçesi Zırh Delici anlamındadır.

• Arming

Türkçesi "kurma, kurulma" anlamındadır.. Bir tapanın emniyetli halden çıkarak ilgili mühimmatı patlatmaya (ateşleme zincirini başlatmaya) hazır olması süreci.

• Arming Vane

Arming Vane, mühimmat ve tapa (füze/tapa) teknolojisinde kullanılan bir terimdir. Türkçeye genellikle "kurma pervanesi", "emniyet pervanesi" olarak çevrilir. Arming vane, özellikle hava bombaları, bazı roketler ve topçu mühimmatlarında bulunan küçük bir pervane veya kanatçık sistemidir. Mühimmat bırakıldıktan veya ateşlendikten sonra hava akımının etkisiyle dönmeye başlar. Bu dönüş hareketi, tapa içindeki emniyet mekanizmasının belirli bir sayıda tur atarak devreden çıkmasını sağlar. Detylı okuma için tıklayınız: ArmingVane

• Armed

Türkçesi "kurulu" anlamındadır. Bir tapanın emniyetli halden çıkarak ilgili mühimmatı patlatmaya (ateşleme zincirini başlatmaya) hazır olduğu an. Patlayıcı Maddelerin Keşfi ve Zararsız Hale Getirilmesi Çalışmalarında (EOD) tapalı bir mühimmatın ilgili silahtan ateşlenip namluyu terk ettiğinde tapasının kurulduğu, yani merminin patlamaya hazır olduğu kabul edilir.

• AT

İngilizce "Anti Tank" teriminin kısaltmasıdır. Türkçe alanyazında "Antitank" ifadesi kullanılmakta olup Tanklara karşı anlamındadır. Zırh delici özellikteki mermiler için de kullanılır.

• Aunt Jemima

Aunt Jemima-Jemima Teyze/Hala adı verilmiş bir patlayıcı madde. II. Dünya Savaşı sırasında ABD'nin öncülü olan stratejik istihbarat teşkilatı Office of Strategic Services tarafından geliştirilen gizli bir patlayıcı projesine "Aunt Jemima" kod adı verilmiştir. Amaç, işgal altındaki bölgelerde faaliyet gösteren direniş gruplarının patlayıcıları sıradan gıda ürünleri gibi taşıyabilmesini sağlamaktı. Detaylı okuma için tıklayınız: Jemima

_______________________________________________________________

B

• Balistik

Balistik, genel anlamıyla fırlatılan veya ateşlenen bir cismin hareketini ve hedef üzerindeki etkilerini inceleyen bilim dalı olarak tanımlanmaktadır. Modern savunma sistemlerinin gelişimiyle birlikte balistik hesaplamalar, yalnızca silah sistemlerinde değil; havacılık, uzay mühendisliği ve adli bilimler gibi alanlarda da kritik öneme sahip hale gelmiştir. Detaylı okuma için tıklayınız: Balistik

• Balistik Füze

  
  

Balistik füze, ilk aşamada roket motorları tarafından hızlandırılan, daha sonra motorları durduktan sonra belirli bir yörünge boyunca serbest uçuş gerçekleştiren ve hedefe ulaşan füze türüdür. Bkz. BalistikFüze

• Barrel

  
  

• BD

"Base Detonating" İngilizce terimlerinin kısaltmasıdır. Dipten İnfilaklı mermilerin, merminin dip kısmına takılan tapa çeşitlerini tanımlar. Detaylı okuma için tıklayınız: Tapa

• Bomba

• Bomba Uzmanı : Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarında görevli, patlayıcı madde ve bombaların etkisiz hale getirilmesinde uzman olarak görev yapan eğitimli personel.

• Bore

• Brisance

  
  

• Brisans

  
  

• Buster

  
  

• Booster

_______________________________________________________________

D

• DM41 : Almanya menşeyli bir el bombası türüdür.

• Delay

Mühimmat terminolojisinde, özellikle tapalarda "gecikme" anlamında kullanılan bir terimdir. Tapalarda bazen "D" veya "DELAY" rumuzu ile işaretlenir.

• Delay Element : Bakınız Gecikme / Geciktirme Elemanı

• Delay Fuze

_______________________________________________________________

E

• Explosive

  
  

• EOD

İngilizce "Explosive Ordnance Disposal" terimini kısaltmasıdır. "Patlayıcı maddelerin etkisiz hale getirilmesi" olarak Türkçeleştirilmektedir. Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan yoğun hava taarruzu bombalamaları sonrası patlamadan kalan uçak mühimmatı ve diğer mühimmatın zararsız hale getirilmesi ihtiyacı nedeniyle ortaya çıkmış bir kavram ve askeri uzmanlık alanıdır. Çoğunlukla askeri mühimmatın zararsız hale getirilmesi görevlerini kapsar. Bazı ülkelerde El Yapımı Patlayıcı/Bombaların etkisiz hale getirilmesi görevlerini de kapsayabilir.

• EOR

_______________________________________________________________

F

• Fişek

  
  

• Fitil : Bakınız Saniyeli Fitil

• Fuse

• Fuze : Tapa. Bakınız Tapa....

• Fuel Air Explosive : Bakınız Termobarik Mühimmat

• Füze

_______________________________________________________________

G

• Gecikme / Geciktirme Elemanı

Bir patlayıcı madde içeren ürünün, ateşleme zinciri içinde yer alan ve asıl amacı patlama anını geciktirme amacı taşıyan piroteknik bileşendir.

• Greek Fire

"Yunan Ateşi" anlamındadır. Detaylı bilgi için bakınız Greek Fire

_______________________________________________________________

H

• HE

"High Explosive", Yüksek Güçlü Patlayıcı Madde teriminin kısaltmasıdır. HE ibaresi veya sarı renk boyama tekniği ile mühimmatın/ürünün üzerine veya ambalajna işlenir. En tipik örnekler TNT, RDX, PBX, C4 gibi örneklerdir.

• HEAT

İngilizce "High Explosive Anti Tank" teriminin kısaltmasıdır. Yüksek Güçlü Anti Tank veya Yüksek Güçlü Patlayıcılı Anti Tank anlamına gelir.

_______________________________________________________________

I

• IED

İngilizce "Improvised Explosive Devices" teriminin kısaltmasıdır. El yapımı hazırlanmış patlayıcı madde düzeneklerini ifade eder.

• Igniter : Başlatıcı, tutuşturucu veya ateşleyici anlamındadır.

• Impact

• Impact Fuze

Mühimmatın hedefe çarması ile infilak eden/ettiren tapa türüdür. Darbeli Tapa, Darbe Tapası gibi isimlerle anılır. Detaylı okuma için tıklayın : Tapalar

• Incendiary

_______________________________________________________________

M

• Main Charge : Bakınız Ana İmla Hakkı

• MANPAD

• Mermi

• Missile

• Mühimmat

• Munition

O

• Ordnance

P

• Parafin

Parafin, petrol rafinasyonu sırasında elde edilen hidrokarbon esaslı bir maddedir. Kimya ve sanayi literatüründe genellikle parafin mumu (paraffin wax) olarak bilinir. Renksiz veya beyaz görünümlü, kokusuz ve düşük reaktiviteye sahip olan parafin; kozmetikten gıda ambalajlarına, elektrik yalıtımından mum üretimine kadar çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Detaylı okuma için tıklayınız : Parafin

• PD

"Point Detonating" ingilizce teriminin kısaltmasıdır. Uçtan infilak eden mermi tiplerinin tapalarını tanımlar.

• PG-7v : RPG-7 Roketatar silahı için geliştirilmiş mühimmat çeşitlerini ifade eder. PG-7/V, M, L, R, V modelleri bulunmaktadır.

• PIBD

Point Initiating Base Detonating ingilizce terimlerinin kısaltmasıdır. "Uçtan başlatmalı dipten infilaklı" anlamına gelir. Bu terim zırh delici mermi tasarımlarında kullanılan bir Tapa mekanizmasını tanımlar.

• PMİU

  
  

• PMKİ

  
  

• PBX

• Piroteknik

Kavram olarak “piroteknik” Yunanca ateş anlamındaki “pyr” ve sanat anlamındaki “techne” kelimelerinin birleşiminden türetilmiş bir isim olup, yanmakta olan bir piroteknik bileşimin oluşturduğu görsel etkilerini tanımlamaktadır. Bu etkiler, renkli duman (sis), ses ve parlak renkli ışık yayılımı gibi etkilerdir. Piroteknik bileşikler söz konusu etkilerin üretilmesi dışında, endüstriyel olarak ısı üreteçleri, mühimmat tasarımlarındaki patlayıcı ateşleme zincirinde gecikme elemanları (delay elements) ya da başlatıcı/tutuşturucu (igniter) mekanizma tasarımlarında kullanılmaktadır.

Detaylı okuma için tıklayınız; 1.Piroteknik maddeler 2.Piroteknik ürünlerin çalışma mekanizmaları

• Piroteknik maddeler : Bakınız Piroteknik

• Piroteknikler : Bakınız Piroteknik

  
  

• Pyrotechnics : "Piroteknikler" kelimesinin İngilicesidir. İngilizce "s" takısı ile çoğul formda yazılır. Bakınız Piroteknik

_______________________________________________________________

R

• Recoil

  
  

• Recoilles

• RDX

"Research Development Explosive" yani Patlayıcı Madde Araştırma Departmanı" veya "Royal Demolition Explosive" "Kraliyet Tahrip Patlayıcısı" (birebir kelime çevirisi) teriminin İngilizce kısaltmasıdır. RDX, modern askeri mühimmatlarda ve bazı endüstriyel patlayıcılarda kullanılan yüksek güçlü bir patlayıcı bileşiktir. Kimyasal adı siklotrimetilen trinitramin (Cyclotrimethylenetrinitramine) olan bu madde, literatürde Cyclonite, veya Hexogen isimleriyle de anılmaktadır. Beyaz kristal yapıda bulunan RDX, yüksek patlama hızı ve güçlü tahrip etkisi nedeniyle dünyanın en önemli askeri patlayıcılarından biri kabul edilmektedir. Detaylı okuma için tıklayınız: RDX

• Roketatar

• RPG-7

RPG-7, Sovyetler Birliği döneminde geliştirilen ve dünyanın en yaygın tanksavar silah sistemlerinden biri olarak kabul edilen omuzdan atılan, geri tepmesiz bir roketatar sistemidir. Detaylı okuma için tıklayınız : RPG-7

_______________________________________________________________

S

• Saniyeli Fitil

  
  

• Semtex

Semtex, yüksek enerjili plastik patlayıcılar sınıfında yer alan ve dünya genelinde en çok bilinen askeri patlayıcılardan biri olarak kabul edilen bir patlayıcı bileşimidir. Esnek yapısı, suya dayanıklılığı ve yüksek patlama gücü sayesinde hem askeri hem de bazı endüstriyel uygulamalarda kullanılmıştır. Semtex, özellikle Soğuk Savaş döneminden itibaren uluslararası güvenlik literatüründe sıkça yer almış ve patlayıcı teknolojileri alanında önemli bir yere sahip olmuştur. Detaylı okuma için tıklayınız : Semtex

• Sevk

  
  

• Sevk Barutu

  
  

• Sevk İmla Hakkı

  
  

• Shoulder Launched

T

• Tapa

  
  

Bir mühimmatın (merminin) tasarlanan yer, zaman ve koşulda infilakını (veya tasarlanan işlevini) sağlayan mekanizmaya Tapa adı verilir. Aynı zamanda bir emniyet mekanizmasıdır. Detaylı bilgi için tıklayınız : Tapalar

• Termobarik Mühimmat

Termobarik mühimmat (thermobaric munition), termobarik silah, vakum bombası, fuel-air explosive (FAE) veya aerosol bombası olarak da bilinen, konvansiyonel patlayıcılardan çok daha yüksek basınç ve ısı etkisi yaratan bir tür mühimmattır. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın: Termobarik Mühimmat

• Thermobaric Munition

  
  

  "Termobarik Mühimmat" teriminin İngilizcesidir. Bkz Termobarik Mühimmat

  
  

• TNT

TNT, TriNitroToluene kimyasal maddesinin kısaltması olup Yüksek Güçlü Patlayıcı maddelerden biridir. Dünya genelinde harp sanayiinde en çok kullanılan dökümlenebilir patlayıcı maddelerden biridir. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın: TNT

• Tuvalet Bombası

Vietnam Savaşı sırasında Amerikan Donanması'nın yaptığı en saçma ve efsanevi "bombalama" eylemlerinden biridir. Resmi adı "Toilet Bomb" (Tuvalet Bombası) olarak bilinir ve tamamen mizah/hatıra amaçlı yapılmıştır. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın: Toilet Bomb

U

• UXO

  
  

  İngilizce "Unexploded Ordnance" teriminin kısaltmasıdır. Atılmış/Namludan atılmış ancak patlamamış mühimmat anlamına gelir.

Y

• Yunan Ateşi : Bakınız Greek Fire Detaylı okuma için bakınız Greek Fire

_______________________________________________________________