Patlayıcı maddeler sözlüğü

Patlayıcı maddeler alanyazınında kullanılan terimler

(Yazımı ve geliştirilmesi devam ediyor)

Son güncelleme 05.07.2026

EOD Brövesi

A

• Adi kapsül : Bakınız Fünye

• Adi Fünye : Bakınız Fünye

• Aerosol Bombası

  Bakınız Termobarik Mühimmat. Detaylı okuma için tıklayınız: Termobarik

• Ammo

Ammo, İngilizcede "ammunition" (mühimmat) kelimesinin günlük dilde kullanılan kısaltmasıdır. Askerî terminolojide "ammunition", ateşli silahlar, topçu sistemleri ve diğer silah platformlarında kullanılan tüm mühimmatları ifade eder. Buna mermiler, fişekler, top mermileri, roketler, füzeler ve el bombaları gibi çeşitli mühimmat türleri dahildir.

"Ammo" sözcüğü, Latince kökenli olan ve "teçhizat etmek, donatmak" anlamına gelen munire fiilinden türeyen İngilizce ammunition kelimesinin kısaltılmış biçimidir. Savunma ve güvenlik sektöründe "ammo" terimi genellikle gayriresmî veya operasyonel konuşmalarda kullanılırken, teknik dokümanlarda ve resmî yayınlarda ammunition terimi tercih edilir. Kısacası, "ammo" = mühimmat anlamına gelir ve İngilizcede özellikle askerî personel, kolluk kuvvetleri ve atıcılık sporlarıyla ilgilenen kişiler tarafından yaygın olarak kullanılan bir kısaltmadır.

• Amonyum Nitrat

Amonyum nitrat (NH₄NO₃), modern tarımın ve endüstriyel madenciliğin en önemli kimyasal maddelerinden biridir. Dünya nüfusunun beslenmesinde kritik rol oynayan azotlu gübrelerin temel bileşenlerinden biri olmasının yanı sıra, madencilik ve inşaat sektörlerinde kullanılan birçok ticari patlayıcının da ana hammaddesidir. Bu nedenle amonyum nitrat, hem tarım ekonomisinin hem de patlayıcı maddeler mühendisliğinin kesişim noktasında yer alan stratejik bir kimyasaldır. Detaylı okumalar için tıklayınız AN1 - AN2 - ANDinamit

• Ammunition

Askerî terminolojide "ammunition", ateşli silahlar, topçu sistemleri ve diğer silah platformlarında kullanılan tüm mühimmatları ifade eder. Buna mermiler, fişekler, top mermileri, roketler, füzeler ve el bombaları gibi çeşitli mühimmat türleri dahildir. Bakınız Ammo, Mühimmat

• Ana İmla Hakkı

İngilizcesi "Main Charge" dır. Bir mühimmatın tasarlanan etkisi için gövdesine doldurulan patlayıcı maddeyi ifade eder. Mühimmatın ana dolgu maddesidir.

• AP

İngilizce "Armour Piercing" teriminin kısaltması olup "zırh delici" anlamındadır.

• Armour Piercing

  Türkçe "Zırh Delici" anlamındadır. AP olarak kısaltılırı.

• Arming

Türkçesi "kurma, kurulma" anlamındadır.. Bir tapanın emniyetli halden çıkarak ilgili mühimmatı patlatmaya (ateşleme zincirini başlatmaya) hazır olması süreci.

• Arming Vane

Arming Vane, mühimmat ve tapa (füze/tapa) teknolojisinde kullanılan bir terimdir. Türkçeye genellikle "kurma pervanesi", "emniyet pervanesi" olarak çevrilir. Arming vane, özellikle hava bombaları, bazı roketler ve topçu mühimmatlarında bulunan küçük bir pervane veya kanatçık sistemidir. Mühimmat bırakıldıktan veya ateşlendikten sonra hava akımının etkisiyle dönmeye başlar. Bu dönüş hareketi, tapa içindeki emniyet mekanizmasının belirli bir sayıda tur atarak devreden çıkmasını sağlar. Detylı okuma için tıklayınız: ArmingVane

• Armed

Türkçesi "kurulu" anlamındadır. Bir tapanın emniyetli halden çıkarak ilgili mühimmatı patlatmaya (ateşleme zincirini başlatmaya) hazır olduğu an. Patlayıcı Maddelerin Keşfi ve Zararsız Hale Getirilmesi Çalışmalarında (EOD) tapalı bir mühimmatın ilgili silahtan ateşlenip namluyu terk ettiğinde tapasının kurulduğu, yani merminin patlamaya hazır olduğu kabul edilir.

• AT

İngilizce "Anti Tank" teriminin kısaltmasıdır. Türkçe alanyazında "Antitank" ifadesi kullanılmakta olup "Tanklara karşı" anlamındadır. Zırh delici özellikteki mermiler için kullanılır.

• ATEX

ATEX, Fransızca kökenli bir kısaltmadır. ATmosphères EXplosibles Türkçesi: Patlayıcı Atmosferler veya Patlayıcı Ortamlar. ATEX, Avrupa Birliği'nin patlayıcı ortamlarla ilgili teknik ve iş güvenliği mevzuatının genel adıdır. Detaylı okuma için tıklayıız PatlayıcıOrtam

• Atmosphères Explosibles

Fransızca bir terim. Türkçesi: Patlayıcı Atmosferler veya Patlayıcı Ortamlar

• Aunt Jemima

Aunt Jemima-Jemima Teyze/Hala adı verilmiş bir patlayıcı madde. II. Dünya Savaşı sırasında ABD'nin öncülü olan stratejik istihbarat teşkilatı Office of Strategic Services tarafından geliştirilen gizli bir patlayıcı projesine "Aunt Jemima" kod adı verilmiştir. Amaç, işgal altındaki bölgelerde faaliyet gösteren direniş gruplarının patlayıcıları sıradan gıda ürünleri gibi taşıyabilmesini sağlamaktı. Detaylı okuma için tıklayınız: Jemima

_______________________________________________________________

B

• Balistik

Balistik, genel anlamıyla fırlatılan veya ateşlenen bir cismin hareketini ve hedef üzerindeki etkilerini inceleyen bilim dalı olarak tanımlanmaktadır. Modern savunma sistemlerinin gelişimiyle birlikte balistik hesaplamalar, yalnızca silah sistemlerinde değil; havacılık, uzay mühendisliği ve adli bilimler gibi alanlarda da kritik öneme sahip hale gelmiştir. Detaylı okuma için tıklayınız: Balistik

• Balistik Füze

Balistik füze, ilk aşamada roket motorları tarafından hızlandırılan, motorları durduktan sonra belirli bir yörünge boyunca serbest uçuş gerçekleştiren ve hedefe ulaşan füze türüdür. Bkz. BalistikFüze

• Barrel

  • Fıçı / Varil (en yaygın anlamı)

    • A barrel of oil → Bir varil petrol

    • A wine barrel → Bir şarap fıçısı

  • Namlu (silah terminolojisinde)

    • Gun barrel → Silah namlusu

    • Rifle barrel → Tüfek namlusu

  • Silindir biçimli gövde

    • Bazı makinelerde veya teknik cihazlarda silindirik parçalar için kullanılabilir.

  • Ölçü birimi olarak varil

    • Petrol endüstrisinde bir varil (barrel) yaklaşık 42 ABD galonu veya 159 litre sıvıya eşittir.

• BD

"Base Detonating" İngilizce terimlerinin kısaltmasıdır. Dipten İnfilaklı mermilerin, merminin dip kısmına takılan tapa çeşitlerini tanımlar. Detaylı okuma için tıklayınız: Tapa

• Blast

Patlama

• The blast destroyed the building. - Patlama binayı yok etti.

• Patlama dalgası / şok dalgası - Özellikle patlayıcı mühendisliğinde ve askeri terminolojide kullanılır.

Patlayıcılar ve Askerî Terminolojide;

• Blast effect - Patlama etkisi

• Blast wave - Patlama dalgası

• Blast pressure - Patlama basıncı

• Blast injury - Patlama kaynaklı yaralanma

• Blast fragmentation grenade - Patlama etkisi ön planda olan el bombası (parça tesirinden ziyade basınç etkisine vurgu yapan ifade)

Patlayıcı mühendisliğinde "blast", patlayıcının oluşturduğu yüksek basınçlı gazların çevreye ani yayılması sonucu meydana gelen şok dalgasını ifade eder. Bu nedenle teknik metinlerde çoğu zaman yalnızca "patlama" değil, daha spesifik olarak patlama dalgası etkisi anlamına gelir. Patlayıcılar bağlamında blast, patlama etkisi, şok dalgası veya basınç etkisi anlamındadır.

• Blast wave : Patlama dalgası. Bakınız Blast

• Blasting Gelatine : Bakınız Gelignite

• Bomba

"Bomba" sözcüğü Türkçeye İtalyanca bomba kelimesinden geçmiştir. Kelimenin kökeni ise Latince ve Yunanca kökenli olup: "Derin, gürleyen ses" veya "uğultu" anlamlarıyla ilişkilidir. Patlama sırasında çıkan güçlü ses nedeniyle zamanla patlayıcı mühimmatları ifade etmeye başlamıştır.

İngilizce askerî terminolojide "bomb" kelimesi çoğu zaman "uçaktan bırakılan, serbest düşen veya güdümlü büyük mühimmat" için kullanılır. Örneğin: Mark 82, GBU-12 Paveway II (Guided Bomb Unit), GBU-31 JDAM (Joint Direct Attack Munition) gibi.

Patlayıcı mühendisliği açısından bomba "kimyasal enerjiyi çok kısa sürede açığa çıkararak basınç, ısı, şok dalgası ve/veya parçalanma etkisi üreten mühendislik ürünü bir sistemdir"

Halk dilinde ise bomba, patlayan her türlü düzenek veya mühimmat anlamında kullanılmaktadır.

• Bomba Uzmanı

Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarında görevli, patlayıcı madde ve bombaların etkisiz hale getirilmesinde uzman olarak görev yapan eğitimli personel.

• Bore

Silah, mühimmat ve balistik literatüründe "bore", en temel anlamıyla namlunun iç çapını ifade eder. Ancak kullanım bağlamına göre birkaç farklı teknik anlam kazanabilir.

Namlu Çapı

Bir ateşli silahın namlusunun iç yüzeyleri arasındaki çap ölçüsüdür. Örneğin:

• .30 caliber bir tüfekte bore yaklaşık 0.300 inç (7,62 mm) civarındadır.

• 12 gauge bir av tüfeğinde bore, yivsiz namlunun iç çapını ifade eder.

Bu nedenle bore, çoğu zaman kalibre (caliber) kavramıyla ilişkilidir ancak tam olarak aynı şey değildir.

Yivli Namlularda Bore ve Groove Çapı

Yivli silahlarda iki farklı çap bulunur:

-Bore Diameter (Lands Diameter)

Yivlerin en yüksek noktaları (setler/lands) arasındaki çap.

-Groove Diameter

Yivlerin en derin noktaları arasındaki çap. Örnek; 7.62×51 mm NATO:

• Bore Diameter ≈ 7,62 mm

• Groove Diameter ≈ 7,82 mm

Mermi çekirdeği genellikle groove diameter'a uygun üretilir.

Large Bore / Small Bore

Askerî ve mühendislik terminolojisinde:

• Small Bore: Küçük çaplı silahlar; tabancalar, piyade tüfekleri

• Large Bore: Büyük çaplı silahlar; toplar, obüsler, tank topları

Örneğin; 5,56 mm tüfek Small Bore, 155 mm obüs Large Bore

Patlayıcı ve Mühimmat Literatüründe Bore

Patlayıcı mühendisliğinde bore kelimesi bazen:

Borehole

Patlatma amacıyla açılmış delik anlamında kullanılır. Madencilik ve kaya patlatmalarında:

• Blast hole

• Drill hole

• Borehole terimleri sıklıkla eş anlamlıdır.

Örneğin: "ANFO was loaded into the borehole." Türkçesi: "ANFO sondaj deliğine/patlatma deliğine dolduruldu."

Internal Ballistics (İç Balistik) Açısından Bore

İç balistikte bore şu ifadelerde görülür:

• Bore friction (namlu sürtünmesi)

• Bore pressure (namlu iç basıncı)

• Bore erosion (namlu aşınması)

• Overbore cartridge

Overbore

Barut hacminin namlu çapına göre aşırı büyük olduğu fişekleri tanımlar. Örnek:

• .220 Swift

• .257 Weatherby Magnum

Bu tür mühimmatlarda; çok yüksek hız elde edilir ve namlu aşınması hızlanır.

Smoothbore

Yivsiz namlu. Örnekler; çoğu av tüfeği, tarihi misket tüfekleri, bazı modern tank topları.

Örneğin, Leopard 2 tankında kullanılan 120 mm top bir smoothbore gun olarak tasarlanmıştır.

Teknik Tanım

NATO ve SAAMI terminolojisine göre Bore ateşli silah namlusunun, merminin ilerlediği iç silindirik kısmı veya bu kısmın çapı. Bu nedenle mühendislik belgelerinde "bore" kelimesi görüldüğünde çoğunlukla:

• Namlu iç çapı,

• Namlu iç yüzeyi,

• Patlatma sondaj deliği (borehole) anlamlarından biri kastedilmektedir.

Örnek Terimler

Terim	Anlamı
Bore Diameter	Namlu iç çapı
Bore Axis	Namlu ekseni
Bore Pressure	Namlu iç basıncı
Bore Erosion	Namlu aşınması
Borehole	Patlatma/sondaj deliği
Smoothbore	Yivsiz namlu
Large Bore Weapon	Büyük çaplı silah
Overbore Cartridge	Namlu çapına göre aşırı büyük barut hacmine sahip fişek

Silah ve mühimmat mühendisliği metinlerinde bore kelimesi en sık "namlu iç çapı" anlamında kullanılmaktadır.

• Bozdoğan

Bozdoğan, Türkiye'nin geliştirdiği ilk yerli görüş içi (Within Visual Range – WVR) havadan havaya füzesidir. Detaylı okuma için tıklayınız Bozdoğan

• Brisance : Bakınız Brisans

• Brisans

Patlayıcı maddelerin "kırıcılık" etkisini tanımlayan bir kavramdır. Detaylı okuma için tıklayınız Brisans

• Burun Tapası

• Buster

• Booster

_______________________________________________________________

C

• CAD

Cartridge Actuated Device

• CL-20

CL-20 (HNIW) Patlayıcısı kimyasal adıyla Hexanitrohexaazaisowurtzitane (HNIW), günümüzde bilinen en yüksek performanslı konvansiyonel yüksek patlayıcılardan biridir. 1980'li yıllarda ABD'de geliştirilen bu madde, enerji yoğunluğu bakımından RDX ve HMX gibi klasik askerî patlayıcıların ötesine geçmiştir. Araştırmacılar tarafından uzun yıllardır "yeni nesil enerjik madde" olarak değerlendirilen CL-20, özellikle gelişmiş mühimmatlar, roket itki sistemleri ve yüksek performans gerektiren askerî uygulamalar için incelenmektedir. Detaylı okuma için tıklayınız CL20

• Cruise Missile : Bakınız Seyir Füzesi

_______________________________________________________________

Ç

• Çukur imla hakkı

D

• Deflagrasyon

İngilizcesi "Defraglation". Deflagration (deflagrasyon), bir yanma veya patlama türüdür. Yanma cephesinin madde içinde ses hızından daha yavaş ilerlediği hızlı yanma sürecini ifade eder. Basitçe deflagrasyon; yanma ses altı hızlarda yayılır. Detonasyon ise; patlama dalgası ses üstü hızlarda yayılır ve çok daha yıkıcıdır. Örneğin:

• Barutun yanması genellikle deflagrasyon olarak sınıflandırılır.

• Birçok gaz patlaması da deflagrasyon şeklinde gerçekleşebilir.

• TNT gibi yüksek patlayıcıların patlaması ise tipik olarak detonasyondur.

Mühendislik ve güvenlik alanlarında bu ayrım önemlidir çünkü deflagrasyon ve detonasyonun oluşturduğu basınç, hasar ve risk seviyeleri oldukça farklıdır.Özetle, detonasyon “yüksek hızlı, şok dalgalı patlama” anlamına gelir ve deflagrasyonun aksine çok daha yıkıcıdır.

• DM41

Almanya menşeyli, savunma tipi, parça tesirli bir el bombası türüdür. DM41 modelinde DM72, DM41 A1 modelinde ise DM82 model tapa kullanıImıştır. Detaylı okuma için tıklayınız DM41

• DM41A1

Almanya menşeyli, DM41 savunma tipi, parça tesirli bir el bombasının teknik olarak geliştirilmiş versiyonudur. Detaylı okuma için tıklayınız DM41

• DM72

Almanya menşeyli, DM41 savunma tipi, parça tesirli el bombasında kullanılan, el bombası tapası modelidir.

• DM82

Almanya menşeyli, DM41A1 model savunma tipi, parça tesirli el bombasında kullanılan, el bombası tapası modelidir.

• Delay

Mühimmat terminolojisinde, özellikle tapalarda "gecikme" anlamında kullanılan bir terimdir. Gecikme; bir tapanın milisaniyeler ya da saniyeler mertebesinde geç işlev görmesini (patlamasını) sağlar. Tapalarda bazen "D", "DLY" veya "DELAY" rumuzu ile işaretlenir.

• Delay Element : Bakınız Gecikme / Geciktirme Elemanı

• Delay Fuze

• Detonator

• Detonatör

• Detonasyon

Detonasyonun Türkçesi teknik olarak aynen “detonasyon” olarak kullanılır; nadiren “patlama” veya “ani infilak” gibi ifadelerle açıklanabilir, ama mühendislik ve kimya literatüründe detonasyon terimi sabittir. Teknik anlamı:

• Detonasyon, yanma cephesinin ses hızını aşan bir hızla yayılmasıdır.

• Yani, patlayıcı bir maddenin kimyasal reaksiyonu çok kısa sürede gerçekleşir ve şok dalgası oluşturur.

• Bu şok dalgası, malzemeyi çok hızlı ve genellikle yıkıcı biçimde iter.

• Dip Tapa

_______________________________________________________________

E

• EC Powder

EC Powder (Explosive Composition Powder), ABD'nin 20. yüzyılın ilk yarısında bazı el bombaları ve mühimmatlarda kullandığı bir düşük güçlü patlayıcı (low explosive) karışımdır. Mk 2 el bombasının erken ve orta dönem varyantlarında TNT'ye alternatif olarak kullanılmıştır. Detaylı okuma için tıklayınız ECPowder

• Explosive : Patlayıcı, Patlayıcı madde

• Emülsiyon Patlayıcılar

Emülsiyon patlayıcılar, madencilik ve inşaat sektörlerinde yaygın olarak kullanılan modern endüstriyel patlayıcılardır. Temel olarak yüksek yoğunluklu amonyum nitrat çözeltisinin yağ fazı içerisinde mikroskobik damlacıklar halinde dağıtılmasıyla oluşturulan özel bir emülsiyon sistemine dayanırlar. Detaylı okuma için tıklayınız Emülsiyon

• EOD

İngilizce "Explosive Ordnance Disposal" terimini kısaltmasıdır. "Patlayıcı maddelerin etkisiz hale getirilmesi" olarak Türkçeleştirilmektedir. Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan yoğun hava taarruzu bombalamaları sonrası patlamadan kalan uçak mühimmatı ve diğer mühimmatın zararsız hale getirilmesi ihtiyacı nedeniyle ortaya çıkmış bir kavram ve askeri uzmanlık alanıdır. Çoğunlukla askeri mühimmatın zararsız hale getirilmesi görevlerini kapsar. Bazı ülkelerde El Yapımı Patlayıcı/Bombaların etkisiz hale getirilmesi görevlerini de kapsayabilir.

• EOR

• ERA

İngilizce "Explosive Reactive Armour" teriminin kısaltmasıdır. Patlayıcı Reaktif Zırh anlamına gelir.

• Exproof

_______________________________________________________________

F

• Fişek

• Fitil : Bakınız Saniyeli Fitil

• Fuse

• Fuze : Tapa. Bakınız Tapa

• Fuel Air Explosive : Bakınız Termobarik Mühimmat

• Fünye

  Fünye; içerisinde az miktarda fakat sürtünmeye, ısıya ve darbeye karşı son derece hassas birincil (primer) patlayıcı ile daha güçlü olan ikincil (sekonder) patlayıcı barındıran metal bir tüptür. Temel görevi, dışarıdan aldığı küçük bir enerjiyi (akım, alev veya şok dalgası) milisaniyeler içinde şok dalgasına dönüştürerek ana patlayıcı kütleyi infilak (detonasyon) fazına geçirmektir. Detaylı okuma için tıklayınız Fünye

• Füze

• F1

Savunma Tipi Parça Tesirli El Bombası modelidir. Benzerleri birçok ülke tarafından kopya edilmiştir. Detaylı okuma için tıklayınız F1

_______________________________________________________________

G

• Gecikme / Geciktirme Elemanı

Bir patlayıcı madde içeren ürünün, ateşleme zinciri içinde yer alan ve asıl amacı patlama anını geciktirmek olan piroteknik bileşendir.

• Gelignite

Jelatinit dinamit veya uluslararası adıyla Gelignite, 1875 yılında İsveçli mucit ve kimyager Alfred Nobel tarafından geliştirilen yüksek güçlü bir endüstriyel patlayıcıdır. Detaylı okuma için tıklayınız Gelignite

• Gökdoğan

• Greek Fire

"Yunan Ateşi" anlamındadır. Detaylı bilgi için bakınız Greek Fire

• Gurney Enerjisi

Detaylı okuma için tıklayınız Gurney

_______________________________________________________________

H

• HE

"High Explosive", Yüksek Güçlü Patlayıcı Madde teriminin kısaltmasıdır. HE ibaresi veya sarı renk boyama tekniği ile mühimmatın/ürünün üzerine veya ambalajna işlenir. En tipik örnekler TNT, RDX, PBX, C4 gibi örneklerdir.

• HEAT

İngilizce "High Explosive Anti Tank" teriminin kısaltmasıdır. Yüksek Güçlü Anti Tank veya "Yüksek Güçlü Patlayıcılı Anti Tank" anlamına gelir.

• Higroskopik

Higroskopik, bir maddenin çevresindeki havadan su buharını çekme ve bünyesine alma eğilimi göstermesi anlamına gelir.

Kelime, Yunanca hygros (nem) ve skopein (çekmek/etkilemek) köklerinden türetilmiştir. Patlayıcı maddeler literatüründe higroskopiklik, maddenin depolama kararlılığı, fiziksel özellikleri ve güvenli kullanımı açısından önemli bir malzeme özelliği olarak değerlendirilir.

• Hollow Charge

  
  

_______________________________________________________________

I

• IED

İngilizce "Improvised Explosive Devices" teriminin kısaltmasıdır. El yapımı hazırlanmış patlayıcı madde düzeneklerini ifade eder.

• Igniter : Başlatıcı, tutuşturucu veya ateşleyici anlamındadır.

• Impact

• Impact Fuze

Mühimmatın hedefe çarması ile infilak eden/ettiren tapa türüdür. Darbeli Tapa, Darbe Tapası gibi isimlerle anılır. Detaylı okuma için tıklayın : Tapalar

• Incendiary

_______________________________________________________________

J

• Jelatin Dinamit : Bakınız Gelignite

• Jelatinit Dinamit : Bakınız Gelignite

M

• Main Charge : Bakınız Ana İmla Hakkı

• MALAMAN

MKE imali Dip Mayını. Detaylı okuma için tıklayınız MLMN

• MANPAD

• Mekanik Fünye : Bakınız Fünye

• Mermi

• Meteoroloji Balonu

Meteoroloji balonları (Weather Balloons), atmosferin üst katmanlarındaki meteorolojik verileri toplamak amacıyla kullanılan, helyum veya hidrojen gazı ile şişirilmiş özel balonlardır. Balonun altına bağlanan radyosonde (radiosonde) adı verilen elektronik ölçüm cihazı; sıcaklık, basınç, nem, yükseklik, konum ve rüzgâr bilgilerini yer istasyonuna radyo sinyalleriyle gönderir. Detaylı okuma için tıklayınız. MeteoBalon

• Mizsnay Chardin Etkisi

• Missile

• MKE

• Moleküler Patlayıcı

"Moleküler patlayıcı" (molecular explosive), enerjisini molekül yapısında depolayan ve patlama sırasında bu enerjiyi çok kısa sürede serbest bırakan kimyasal bileşikler için kullanılan bir terimdir. Patlayıcı biliminde bu tür maddeler, enerjiyi ayrı yakıt ve oksitleyici bileşenlerde değil, aynı molekülün içinde taşırlar. Detaylı okuma için tıklayınız Moleküler

• Mott parçalanma modeli

Detaylı okuma için tıklayınız Mott

• Mühimmat

• Munition

• M204

Amerikan menşeyli bir seri el bombası tapa modelidir. M204A1 ve M204A2 türevleri vardır. Detaylı okuma için tıklayınız M204

• M204A1 : Bakınız M204

• M204A2 : Bakınız M204

N

• Nitroaromatik

O

• Ordnance

P

• Parafin

Parafin, petrol rafinasyonu sırasında elde edilen hidrokarbon esaslı bir maddedir. Kimya ve sanayi literatüründe genellikle parafin mumu (paraffin wax) olarak bilinir. Renksiz veya beyaz görünümlü, kokusuz ve düşük reaktiviteye sahip olan parafin; kozmetikten gıda ambalajlarına, elektrik yalıtımından mum üretimine kadar çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Detaylı okuma için tıklayınız : Parafin

• Patlayıcı Madde

• Patlayıcı Jelatin : Bakınız Gelignite

• Patlayıcı Ortam

• PD

"Point Detonating" ingilizce teriminin kısaltmasıdır. Uçtan infilak eden mermi tiplerinin tapalarını tanımlar.

• PG-2

RPG-2 Sovyetler Birliği tarafından RPG-2 roketatar için geliştirilmiş HEAT (High Explosive Anti-Tank) mühimmatıdır. Detaylı okuma için tklayınız PG2  

• PG-7v

RPG-7 Roketatar silahı için, 1950'li yıllarda geliştirilmiş HEAT mühimmatı /roketidir. Detaylı okuma için tklayınız PGSerisiMüht

• PG-7VM

RPG-7 Roketatar silahı için geliştirilmiş HEAT mühimmatı /roketidir. Detaylı okuma için tklayınız PGSerisiMüht   

• PG-7VL

RPG-7 Roketatar silahı için geliştirilmiş HEAT mühimmatı /roketidir. Detaylı okuma için tklayınız PGSerisiMüht   

• PG-7VR

Reaktif zırhlara (ERA) karşı geliştirilmiş RPG-7 Roketatar mühimmatı /roketidir. Detaylı okuma için tklayınız PGSerisiMüht   

• PIBD

Point Initiating Base Detonating ingilizce terimlerinin kısaltmasıdır. "Uçtan başlatmalı dipten infilaklı" anlamına gelir. Bu terim zırh delici mermi tasarımlarında kullanılan bir Tapa mekanizmasını tanımlar.

• PMİU

Patlayıcı Madde İmha Uzmanı. Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında görevli, eğitilmiş uzman personel.

• PMKİ

• PBX

• Piroteknik

Kavram olarak “piroteknik” Yunanca ateş anlamındaki “pyr” ve sanat anlamındaki “techne” kelimelerinin birleşiminden türetilmiş bir isim olup, yanmakta olan bir piroteknik bileşimin oluşturduğu görsel etkilerini tanımlamaktadır. Bu etkiler, renkli duman (sis), ses ve parlak renkli ışık yayılımı gibi etkilerdir. Piroteknik bileşikler söz konusu etkilerin üretilmesi dışında, endüstriyel olarak ısı üreteçleri, mühimmat tasarımlarındaki patlayıcı ateşleme zincirinde gecikme elemanları (delay elements) ya da başlatıcı/tutuşturucu (igniter) mekanizma tasarımlarında kullanılmaktadır. Detaylı okuma için tıklayınız; Piroteknikürünler

• Piroteknik maddeler : Bakınız Piroteknik

• Piroteknikler : Bakınız Piroteknik

• Prill

• Püsüs

• Pyrotechnics :

"Piroteknikler" kelimesinin İngilicesidir. İngilizce "s" takısı ile çoğul formda yazılır. Bakınız Piroteknik

_______________________________________________________________

R

• Radiosonde

Türkçede genellikle "radyosonde", "radyo-sonda" veya "yüksek atmosfer gözlem sondası" şeklinde geçer. "Radyo vericili atmosfer ölçüm cihazı" veya "Radyo-sonda"dır. Detaylı okuma için tıklayınız MeteoBalon

• Recoil

Türkçe anlamı "Geri Tepme"dir. Silahın atış anında, patlamanın etkisiyle geriye doğru harekeini tanımlar.

• Recoilles

Türkçe anlamı "Geri Tepmesiz"dir.

• RDX

"Research Development Explosive" yani Patlayıcı Madde Araştırma Departmanı" veya "Royal Demolition Explosive" "Kraliyet Tahrip Patlayıcısı" (birebir kelime çevirisi) teriminin İngilizce kısaltmasıdır. RDX, modern askeri mühimmatlarda ve bazı endüstriyel patlayıcılarda kullanılan yüksek güçlü bir patlayıcı bileşiktir. Kimyasal adı siklotrimetilen trinitramin (Cyclotrimethylenetrinitramine) olan bu madde, literatürde Cyclonite, veya Hexogen isimleriyle de anılmaktadır. Beyaz kristal yapıda bulunan RDX, yüksek patlama hızı ve güçlü tahrip etkisi nedeniyle dünyanın en önemli askeri patlayıcılarından biri kabul edilmektedir. Detaylı okuma için tıklayınız: RDX

• RGD-5

  Taarruz tipi, parça tesirli el bombası modelidir. Detay için tıklayın RGD5

• RGO-78

  Savuna tipi, parça tesirli el bombası modelidir. Detay için tıklayın RGO78

• Roketatar

• RPG-7

RPG-7, Sovyetler Birliği döneminde geliştirilen ve dünyanın en yaygın tanksavar silah sistemlerinden biri olarak kabul edilen omuzdan atılan, geri tepmesiz bir roketatar sistemidir. Detaylı okuma için tıklayınız : RPG-7

_______________________________________________________________

S

• Saniyeli Fitil

  
  

• Semtex

Semtex, yüksek enerjili plastik patlayıcılar sınıfında yer alan ve dünya genelinde en çok bilinen askeri patlayıcılardan biri olarak kabul edilen bir patlayıcı bileşimidir. Esnek yapısı, suya dayanıklılığı ve yüksek patlama gücü sayesinde hem askeri hem de bazı endüstriyel uygulamalarda kullanılmıştır. Semtex, özellikle Soğuk Savaş döneminden itibaren uluslararası güvenlik literatüründe sıkça yer almış ve patlayıcı teknolojileri alanında önemli bir yere sahip olmuştur. Detaylı okuma için tıklayınız : Semtex

• Seyir Füzesi

Seyir füzesi (cruise missile), atmosfer içerisinde uçan, hedefe kadar kendi tahrik sistemiyle ilerleyen, önceden programlanmış veya uçuş sırasında güncellenebilen rota boyunca seyrederek yüksek hassasiyetle hedefi vurmak amacıyla geliştirilen güdümlü füze türüdür.

Balistik füzelerden farklı olarak, seyir füzeleri hedefe ulaşana kadar motorları çalışır ve çoğunlukla alçak irtifada araziyi takip ederek uçar. Bu özellikleri sayesinde radarlar tarafından tespit edilmeleri daha zor olabilir. Detaylı okuma için tıklayınız SeyirFüzeleri

• Shaped Charge

  
  

• Sevk

  
  

• Sevk Barutu

  
  

• Sevk İmla Hakkı

  
  

• Shoulder Launched

• Splitterhandgranate

DM41 el bombası tanımlamalarında geçen bir Almanca ifade olup "Parça Tesirli El Bombası" anlamındadır.

Ş

• Şarapnel

  
  

• Şekillendirilmiş İmla Hakkı

T

• Tapa

  
  

Bir mühimmatın (merminin) tasarlanan yer, zaman ve koşulda infilakını (veya tasarlanan işlevini) sağlayan mekanizmaya Tapa adı verilir. Aynı zamanda bir emniyet mekanizmasıdır. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın : Tapalar

• Termobarik Mühimmat

Termobarik mühimmat (thermobaric munition), termobarik silah, vakum bombası, fuel-air explosive (FAE) veya aerosol bombası olarak da bilinen, konvansiyonel patlayıcılardan çok daha yüksek basınç ve ısı etkisi yaratan bir tür mühimmattır. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın: Termobarik Mühimmat

• Thermobaric Munition

  
  

  "Termobarik Mühimmat" teriminin İngilizcesidir. Bakınız Termobarik Mühimmat

• Time Fuse

  
  

  Saniyeli Fitil anlamındadır. Bakınız Saniyeli Fitil

  
  

• TNT

TNT, TriNitroToluene kimyasal maddesinin kısaltması olup Yüksek Güçlü Patlayıcı maddelerden biridir. Dünya genelinde harp sanayiinde en çok kullanılan dökümlenebilir patlayıcı maddelerden biridir. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın: TNT

• Toz patlamaları

Patlayıcı madde olaylarında incelenen patlama türlerinde biridir. Un değirmeni / Tahıl ambarı patlamaları konusunda detaylı okuma için tıklayınız UnDeğirmeni

• Tuvalet Bombası

Vietnam Savaşı sırasında Amerikan Donanması'nın yaptığı en saçma ve efsanevi "bombalama" eylemlerinden biridir. Resmi adı "Toilet Bomb" (Tuvalet Bombası) olarak bilinir ve tamamen mizah/hatıra amaçlı yapılmıştır. Detaylı okuma için bağlantıya tıklayın: Toilet Bomb

U

• Un değirmeni/siloları patlamaları

Detaylı okuma için tıklayınız DeğirmenSilo

• UXO

İngilizce "Unexploded Ordnance" teriminin kısaltmasıdır. Atılmış/Namludan atılmış ancak patlamamış mühimmat anlamına gelir.

• UZRGM

Rusça yazılış şekli; Унифицированный Запал Ручных Гранат Модернизированный

standart bilimsel/teknik Latin harfli transliterasyonla şu şekilde yazılır: Unifitsirovannyy Zapal Ruchnykh Granat Modernizirovannyy . Askerî literatürde ise genellikle tam transliterasyon yerine kısaltma kullanılır: UZRGM (УЗРГМ). Kelime kelime karşılığı: Unifitsirovannyy (Унифицированный) = Birleştirilmiş / standartlaştırılmış, Zapal (Запал) = Tapa, ateşleme düzeneği, Ruchnykh Granat (Ручных Гранат) = El bombalarının, Modernizirovannyy (Модернизированный) = Modernize edilmiş. Dolayısıyla Türkçeye en yakın teknik çeviri:"Modernize Edilmiş Standart El Bombası Tapası" veya "Modernize Edilmiş Birleşik El Bombası Tapası" şeklindedir. Eski SSCB menşeyli bir el bombası Tapası modelidir. Detaylı okuma için tıklayınız UZRGM

W

• Weather Baloon : Bakınız Meteoroloji Balonu

Y

• Yunan Ateşi : Bakınız Greek Fire Detaylı okuma için bakınız Greek Fire

_______________________________________________________________